Kullanıcı arabirimi uygulamaların kullanıcılar ile etkileşimini sağlar. Bu nedenle etkili
bir tasarımda vazgeçilmez öğedir. Kullanıcı arabirimi tasarlarken birinci önceliğimiz
uygulamanın kullanıcılar tarafından kullanılmasıdır, çünkü kullanıcılar bizim hedef
kitlemizdir. Hedef kitlenizin kullanıcılar olduğunu bilmek programlarınızın yazımını
kolaylaştırdığı gibi, o programı kullanacak kişilere de yardımcı olacaktır. Kötü bir tasarım
kullanıcıların programınızı kullanmaktan uzaklaştırabilir.

Formlar (pencereler) Windows uygulamalarının temel elemanlarıdır. Aslında formlar
kullanıcıların programla etkileşim evrelerinin temelini kurar. Kontroller ve menüler belirli
özellikleri programa katmak için formlara eklenebilir. Buna ek olarak oluşturulan programın
fonksiyonel ve daha cazibeli olmasını sağlar. .NET Framework uygulamanızın görsel
sunumu için çeşitli grafiksel öğeler, formlar, kontroller, şeffaf elemanlar ve gölgeli
elemanlar ihtiva eder. Windows formlarına ilişkin sınıflar, System.Windows.Forms isim
alanında bulunmaktadır.

Bu dersten sonra aşağıdakileri yapabileceksiniz:
 Kullanıcı arabiriminin önemini tanımlayabileceksiniz.

 Formlar, kontroller ve menülerin kullanıcı arabirimindeki önemini
açıklayabileceksiniz.

 Uygulamalarınızdaki renklerin önemini açıklayabileceksiniz.

 Etkileşimli bir tasarım için gerekli olan resim, ikon ve fontların önemini
açıklayabileceksiniz.

Formlar (Pencereler)

Formlar uygulamalarda ihtiyaç duyulan bilgiler için gerekli olan bir grup öğeden
oluşur. Her form aynı zamanda bir sınıftır (class) ve siz bu formun birkaç örneğini
oluşturabileceğiniz gibi, bir başka formdan miras (inherit) da alabilirsiniz.
Kontroller, kullanıcıların erişebileceği bilgiler ve seçeneklerdir. Kontroller mesela,
etiket veya resim kutuları bilgi gösterebilir. Metin kutuları, liste kutuları, combo box’lar hem
bilgi gösterir hem de kullanıcının bilgi girişi yapabilmesini sağlar. Butonlar kullanıcının bir
olayı (programı kapatmak gibi) gerçekleştirmesini sağlayabilir. Menüler ve araç çubukları
ise, kullanıcıların uygulama içinde kullanabileceği komutları ihtiva eder. Menüler genellikle
bir uygulama içindeki tüm formlar için ortak olan bir üst seviye komutları saklar, mesela
“save” komutu yardımıyla bilgiler kaydedilip programdan çıkılabilir. Menü elemanları
uygulamanın farklı noktalarındaki özelleştirme seçenekleri ile aktif veya pasif edilebilir.
Yazılan uygulamanın kullanıcı tarafından hızlı ve kolay öğrenilmesi, kullanıcıyı
programı kullanma yönünde teşvik etmesi çok önemlidir. Uygulamanın düzeni konusunda

başlıca faktörler şunlardır:

 Basitlik
 Kontrollerin yeri
 Uyum-tutarlılık
 Estetik

Basitlik (Simplicity)

Kullanıcı arabiriminin en önemli yönü basitliktir. Aşırı derecede karışık bir arabirim
programın öğrenilmesini zorlaştırabilir. İyi bir uygulama kullanıcıyla program arasındaki
etkileşimi iyi sağlamalı, aynı zamanda uygulamanın her bölümünde fonksiyonel olmalıdır.
Uygulama içindeki kontroller form içinde birada gruplanmalıdır. Kontroller – list box,
combo box, check box – kullanıcıların önceden belirlenmiş bazı seçenekleri seçebilmelerini
sağlar. Sekme sırası (tab order) kullanıcıların alanlar arasında rahat hareket edebilmelerini
kolaylaştırır.
Varsayılan değerler uygulamanızın kolay kullanılabilmesini sağlayan bir başka
faktördür. Mesela programınız içinde, yaşadığınız şehirleri gösteren combo box’ta İstanbul’u
ilk sırada göstermek buna iyi bir örnektir.

Kontrollerin Yeri

Kullanıcı arabirimi içinde kullanılan kontrollerin yerleşimi programın sıklıkla
kullanılmasını etkileyen unsurlardandır. Mesela, içinde girilmesi zorunlu ve girilmesi isteğe
bağlı olan kontrollerimizin olduğu bir form düşünelim. Genelde Windows tabanlı
programlarda form içindeki kontroller soldan sağa ve yukarıdan aşağıya doğru tasarlanır.
Çok önemli ya da sıklıkla kullanılan kontroller formun en üstünde yer alır. Herhangi bir
olayı tamamlayan bir kontrol (mesela onay butonu), mantıksal bir sırayı takip etmeli ve
formun en altında yer almalıdır.

Birbiriyle alakalı bilgileri göstermek için kullanılan kontroller bir grup içinde ele
alınmalıdır. Mesela, bir müşteri ile alakalı adresi, telefon numarası, satın aldığı tarih gibi
bilgileri bir grup içinde değerlendirebilirsiniz.

Uyum – Tutarlılık

Uygulamanızda kullandığınız her form uyumlu bir tasarım örneği sergilemelidir.
Karmaşık bir tasarım uygulamanızı düzensizleştirdiği gibi, hedef kitleniz olan kullanıcıların
programa adaptasyonunu da zorlaştırır. Uyumlu bir tasarım için kullanılan renkler, yazı
tipleri, boyutlar ve kontrollerin tipi önemlidir. Gerçek bir uygulama meydana getirmeden
önce kullanılacak görsel plana karar verilmelidir. Bu işlem sırasında gösterişten
kaçınılmalıdır. Konu ile ilgisi olmayan kontroller kullanmak ya da göze çarpan öğeler
kullanmak, kullanıcının dikkatini dağıtmaktan başka bir işe yaramaz.

Estetik

Kullanıcı arabirimi mümkün olduğunca hoş ve davetkâr olmalıdır. Ama bu yapılırken
programın anlaşılır ve basit olmasından ödün verilmemelidir. Elinizden geldiğince
kullanıcıyı programınızı kullanmaktan soğutacak işlerden uzak durunuz.

Renkler

Kullanıcı arabiriminizde kullanılan akıllıca renkler, programınızın çekiciliğini artırır
ve kullanıcıyı programı kullanması için davet eder. Program içinde kullanılan renklerin çok
canlı olması bazı kullanıcılara hoş gelebilirken bazıları için ters etki yapabilir.
Uygulamanızın arka plan renk düzenini seçerken en iyi yöntem yumuşak renkler
kullanmaktır.

Uygulamanız hangi konu ile alakalı ise renkleri de ona göre seçiniz. Mesela yerel bir
şirket için uygulama yapacaksanız, burada kullanacağınız renk düzeni şirketin kendine has
renk düzeni ile uyumlu olmalıdır. Uluslararası bir şirket için tasarım yaparken kullanacağınız
renklerin kültürel önemlerinin de olduğunu hesaba katmalısınız. Tutarlı bir tasarım için
renkleri abartılı kullanmamak gerekir.

Renklerin nasıl bir etki oluşturduğunu her zaman düşünmek zorundasınız. Mesela
mavi zemin üzerine siyah bir yazı yazmak okumayı zorlaştırdığı gibi programın
kullanılabilirliğini de zayıflatır. Bazı insanlar kırmızı ve yeşil rengi ayırt edemeyebilir. Bu
nedenle yeşil bir zemin üzerine yazılmış kırmızı bir yazı bu kullanıcı tarafından
okunamayacaktır.

Yazı Tipleri

Uygulamanız için seçtiğiniz yazı tipleri programın kullanılabilirliğini etkiler. Basit
kullanımlar için seçtiğiniz yazı tipleri kolay okunan tipler olmalıdır. Mesela Times New
Roman kolay okunan yazı tiplerindendir. El yazısı ya da dekoratif amaçlı yazı tiplerini
sadece sayfa başlığı için kullanınız. Önemli bilgiler için kesinlikle bu tip yazı tiplerini tercih
etmeyiniz.

Resimler ve Simgeler

Resimler ve simgeler programınızı daha ilgi çekici hale getirir ama bunları ölçülü
kullanmak gerekir. Kullanıcının dikkatini dağıtan resimler uygulamanın kullanımını
engelleyebilir. Simgeler de bilgi taşır ama bunları da kullanırken dikkatli olunmalıdır.
Mesela program içinde, yabancı ülkelerin bir kısmında durma anlamına gelen kırmızı renkli
bir sekizgen kullandığımızı farz edelim. Bu işaret birkaç ülke kullanıcısı için durma
anlamına gelirken diğer ülke kullanıcıları için farklı anlamlara gelebilir. Bu da uygulamayı
kullanan kullanıcıların bazıları için anlamsız işaretten farklı olmaz. Hedef kitlenizi biliniz,
kullanacağınız görsel elemanları ve simgeleri ona göre seçiniz.

Şekiller ve Şeffaflık

.NET Framework form ve kontrolleri oluştururken daha önceden kullanılan normal
dörtgenler yerine şeffaflığı ayarlanabilen çeşitli araçlar sağlar. Bu araçlar yardımıyla güçlü
görsel efektler oluşturulabilir fakat bunların aşırı kullanılmamaları gerekir. Devamlı son
kullanıcıları düşünerek bu araçlar kullanılmalıdır. Mesela yarı saydam bir form kullanmak
arka planın görünümünü değiştirir. Bununla birlikte nihai amaç olan programın
kullanılabilirliği unutulmamalıdır.

Kaynak : MEGEP | Nesne Tabanlı Programlama 2

__________________
Beni Sevmek İçin Programlanma Devrelerini Yakarım !