Denetim, işletmelerde belirlenen amaç ve hedefler doğrultusunda yapılan planlar
çerçevesinde alınan kararların ve uygulamaların, ne ölçüde başarıya ulaştığını ölçmeye yarar.
Bu açıdan denetim, ne yaptığımızı, nereye ulaştığımızı, nerede bulunduğumuzu belirlemeye
yarayan bir fonksiyondur.
Yönetim sürecinin tamamlanması, denetimin başarıyla sonuçlanmasına bağlıdır.
Denetim, olayların planlarla karşılaştırılması ve olaylar planlardan uzaklaştığı taktirde
gerekli düzenlemelerin yapılmasıdır. Denetim, yönetim esnasında meydana gelen olaylarla,
meydana gelmesi muhtemel olayların birbirleriyle uyuşup uyuşmadığının araştırılması ile
ilgili bir kavramdır. Eğer bu uyuşma gerçekleşmemişse, gerekli düzenlemeler yapılır.
Denetim kavramı, bazen yanlış olarak olumsuz sapmalara neden olanların
cezalandırılması ile aynı anlamda kullanılmaktadır. Ancak denetimin düzeltici, geliştirici bir
rol üstlendiğini unutmamak gerekir. Aslında denetim, belirlenen amaçları gerçekleştirmek
için işletmenin sahip olduğu kaynak, imkan ve koşulların mevcut esas ve ilkelere uygun
kullanılıp kullanılmayacağını belirlemek, eğer hata ve eksiklik varsa bunların düzeltilmesini
sağlamak için girişilen bir eylemdir.
Tanımı
Denetim; faaliyet sonuçlarının planlarla karşılaştırılması ve sapmalar tespit edildikçe
gereken düzeltici önlemlerin alınmasıdır.
Denetimin Özellikleri
􀂾 Yanlış veya hatalı yapılan bir işin düzeltilmesini sağlar.
􀂾 Düzenli kontroller hataların tekrarlanmamasında etkendir.
􀂾 Sorumluluk ve yetkilerin gerekli kişilerde olup olmadığı saptanır.
􀂾 İşin yapılması sırasında neler yapılmalı veya neler yapılmamalı sorularının
araştırması kolaylaşır.
􀂾 Tasarruf sağlar; zaman, para ve emek savurganlığı önlenir.
􀂾 İşin nitelik ve nicelik olarak istenen özellikte olup olmadığı saptanır.
􀂾 Hata ve verimsizliklerin belirlenerek en aşağı düzeyde tutulmaları sağlanır.
􀂾 İşin arzu edilen ve tasarlanan şekilde yapılıp yapılmadığı belirlenir.
􀂾 Akılcı bir çalışma yapılıp yapılmadığı belirlenir.
􀂾 Yöntemlere uyulup uyulmadığı öğrenilir.
Denetimin Çeşitleri
Denetim çeşitlerini üç grupta incelemek mümkündür.
􀂾 Gözlem
􀂾 Finansal Denetim
􀂾 İç Kontrol
Gözlem
Denetim çeşitlerinden gözlem yöntemi ile çalışanların yaptıkları işleri planlar
doğrultusunda yerine getirip getirmedikleri kontrol edilebilir.
Yöneticiler bu işlemi bizzat kendileri yerine getirebileceği gibi, bu görevi çalışanlara
da verebilir. Gözlem yöntemi ile çalışanlar arasındaki ilişkiler belirlenir ve denetlenebilir.
Gözlem yöntemi kontrol aracı olarak çok etkilidir.
Finansal Denetim
Finansal denetim, denetim konusunun önemli bir bölümünü oluşturur. Finansal
kontrolün iki özel bölümü muhasebe ve bütçe kontrolüdür. Denetim sürecinin büyük bir
bölümünü oluşturan muhasebe denetiminin birçok şekli vardır. Finansal muhasebenin
derlediği bilgiler belli süreler içindeki k®rı veya zararı gösterir. Bunlar geçmiş döneme ait
bilgilerdir veya geçmişte belli bir tarihteki bilançoyu gösterebilirler. Finansal muhasebenin
büyük ölçüde yardımcı olmasına rağmen, yönetim muhasebesi, yönetim organizasyonunu
denetim altında tutmaya yardım eden özel bilgiler üretir.

İç Kontrol
İç kontrol, özellikle organizasyonun finansal ve sayısal işlemlerinin denetimi
açısından büyük bir önem taşır. Ayrıca iç kontrol organizasyonun politikalarını,
yöntemlerini, programlarını, yönetim organlarının kalitesini de konu alır.
Kalite Denetiminin Özellikleri
􀂾 Fiili performansın ölçülmesini,
􀂾 Planlanan ile gerçekleşen arasındaki farkın belirlenip, sapmaların
yorumlanmasını,
􀂾 Sapmalardaki farkla ilgili düzeltici önlemlerin alınmasını,
􀂾 Nelerin kontrol edileceğinin belirlenmesini,
􀂾 Ölçüm birimlerinin seçimini,
􀂾 Ölçütlerin oluşturulmasını,
􀂾 Performans standartlarının belirlenmesini,
􀂾 Kalite iyileştirme ile ilgili olarak ihtiyaçların belirlenmesini,
􀂾 Kalite iyileştirme ile ilgili özel projelerin tanımlanmasını,
􀂾 Kalite iyileştirme ile ilgili projelerin organize edilmesini,
􀂾 Sebepleri bulmak için teşhis hareketinin gerçekleştirilmesini,
􀂾 İyileştirme ile ilgili tedavilerin gerçekleştirilmesi ve etkinliğinin onaylanmasını,
􀂾 Kalitenin iyileştirilmesi ile ilgili faydanın tespiti için gerekli kontrollerin
sağlanmasını kapsar.

kaynak : MEGEP | İş Organizasyonu