Yanma Olayı
Yanma, maddenin ısı ve oksijenle birleşmesi sonucu oluşan kimyasal bir olaydır.
Yanma olayının oluşabilmesi için madde, ısı ve oksijenin (hava) bir arada olması gerekir.
Yangın

Yangın Çeşitleri
A Sınıfı Yangınlar: Katı madde yangınlarıdır. Soğutma ve yanıcı maddenin
uzaklaştırılması ile söndürülebilir.
B Sınıfı Yangınlar: Yanabilen sıvılar bu sınıfa girer. Soğutma (sis halinde su) ve
boğma (karbondioksit, köpük ve kuru kimyevi toz) ile söndürülebilir.
C Sınıfı Yangınlar: Likit petrol gazı, hava gazı, hidrojen gibi yanabilen çeşitli
gazların yanması ile oluşan yangınlardır. Kuru kimyevi toz, halon, 1301 ve halon 1211
kullanarak söndürülebilir. Elektrikli makine ve hassas cihazların yangınlarını da bu sınıfa dahil edebiliriz.
D Sınıfı Yangınlar: Yanabilen hafif metallerin ve alaşımların (magnezyum, Lityum,
sodyum, seryum gibi) yanmasıyla meydana gelen yangınlardır. Kuru kimyevi tozlar bu
yangınları söndürmede kullanılırlar.
Elektrik donanımlarının yanmasıyla oluşan yangınları ayrı
bir sınıf içinde değerlendirmeyip C sınıfı yangınların içerisinde
inceleyebiliriz. Bu tür yangınlara, elektrik akımı kesilerek
müdahale edilmeli ve kuru kimyevi toz kullanılmalıdır.
Yangının Nedenleri
Korunma Önlemlerinin Alınmaması
Nedenlerin başında yangına karşı önlemlerin alınmaması gelmektedir. Genellikle
elektrik kontağı, ısıtma sistemleri, LPG tüpleri (evlerde kullanılan tüp gazları) patlayıcıparlayıcı
maddelerin yeterince korunmaya alınmamasından yangın çıkmaktadır. Özellikle
büyük yerleşim alanlarında, konut ve iş yerlerinde çıkan yangınların büyük bir kısmı
elektriğin ve LPG tüplerinin yanlış kullanımına dayanmaktadır. Elektrik enerjisi aksamının
teknik koşullara göre yapılmaması da yangını oluşturan diğer bir sebep olmaktadır. Bununla
birlikte kaloriferlerde ve soba ile ısıtma yöntemlerinde, bacaların temizlenmesi ve parlayıcıpatlayıcı
maddeler için gerekli önlemlerin alınması halinde yangın afetinde büyük bir azalma
olacaktır.
Bilgisizlik
Yangına karşı hangi önlemlerin, nasıl alınacağını bilmemek ve bu konuda yeterli
eğitimden geçmemek yangının önemli nedenlerindendir. Elektrikli aletlerin doğru
kullanımını bilmemek, soba ve kalorifer sistemlerini yanlış yerleştirmek, tavan arasına ve
çatıya kolay tutuşabilecek eşyalar koymak yangını davet eder. Yangının oluşumunu önlemek
ve oluşan bir yangının söndürülmesini bilmek eğitim ve bilgilenmeden geçer. Bu sebeple
yangını önlemeyi öğrenmek kadar, yangını söndürmede ilk müdahaleleri de öğrenmek
gerekir.
İhmal
Yangın konusunda bilgi sahibi olmak yeterli değildir. Söndürülmeden atılan bir kibrit
veya sigara izmariti, kapatmayı unuttuğumuz LPG tüp (evlerde kullanılan tüp gaz), ateşi
söndürülmemiş ocak, fişi prizde unutulmuş ütü gibi ihmaller büyük yangınlara yol açabilir.
Kazalar
İstem dışı oluşan olaylardan bazıları da (kalorifer kazanının patlaması, elektrik kontağı
gibi) yangına neden olmaktadır. Ancak kendiliğinden gelişen bütün olaylarda, başlangıçta
yeterli önlemlerin alınmaması etkili olabildiği gibi bilgisizliğin de rol oynadığını
görebiliyoruz. Temelde bunlar olmaksızın kazaların yol açtığı yangınlar da olmaktadır.
Sabotaj
Yangına karşı gerekli önlemler alındığı halde bazı insanlar çeşitli amaç ve kazanç
uğruna kasıtlı olarak kişi ve topluma ait bina ve tesisleri yakarak can ve mal kaybına neden
olabilir.
Sıçrama
Kontrol altına alınmış veya alınmamış bir yangın ihmal veya bilgisizlik sonucu
sıçrayarak, yayılarak veyahut parlayıp patlayarak daha büyük boyutlara ulaşması
mümkündür. Bu nedenle bu tür olaylara karşı dikkatli olmamız gerekmektedir.
Doğa Olayları
Rüzgârlı havalarda kuru dalların birbirine sürtmesi ya da yıldırım düşmesi vb. gibi
doğa olayları sonucunda da yangın çıkabilir.


Bir yangın olayı ve yangın söndürme ekibi

Yangın Söndürmede Kullanılan Yöntemler
Soğutarak Söndürme
Su İle Soğutma: Soğutarak söndürme prensipleri içinde en çok kullanılandır. Suyun
elverişli fiziksel ve kimyasal özelliği yanıcı maddeyi boğma (yanan cismin su içine atılması
sonucu oksijeni azaltma) ve yanıcı maddeden ısı alarak yangının söndürülmesinde en büyük
etken olmaktadır. Su, yangın yerine kütlesel olarak gönderileceği gibi püskürtme lansları ile
de gönderilebilir.
Yanıcı Maddeyi Dağıtma: Yanan maddenin dağıtılmasıyla yangın nedeni olan yüksek
ısı bölünür, bölünen ısı düşer ve yangın yavaş yavaş söner. (Akaryakıt yangınlarında bu tip
söndürme yangının yayılmasına neden olacağından uygulanmaz.)
Kuvvetli Üfleme: Yanan madde üzerinde kuvvetli olarak üflenen hava alevin
sönmesine ve yanan maddenin ısısının düşmesine neden olmaktadır. Bu tip (soğutarak)
söndürme ilkesi ile başlangıç yangınlarında başarıya ulaşılabilir. Büyümüş veya belirli
boyutlara gelmiş yangınlarda kuvvetli üfleme yangına daha fazla oksijen sağlayacağından
yangının büyümesine neden olur. Bu nedenle bu tür söndürmeler büyümüş yangınlarda
kullanılmaz.
Havayı kesme
Örtme: Katı maddeler (kum, toprak, halı, kilim vb) ve kimyasal bileşikler (köpük,
klor, azot vb.) kullanılarak yanan maddenin oksijen ile temasının kesilmesi ile yapılan
söndürmedir. Akaryakıt yangınlarına örtü oluşturan kimyasal kullanılmaktadır.
Boğma: Yangının oksijenle temasının kesilmesi veya azaltılması amacıyla yapılan
işlemdir. Özellikle kapalı yerlerde oluşan yangınlara uygulanır.
Yanıcı Maddenin Ortadan Kalkması: Yanma koşullarından olan yanıcı maddenin
ortadan kalkması sonucu yangının söndürülmesidir.

Söndürücü Maddeler
Su: Ateşi söndüren maddeler arasında en önemlisi sudur. Su özellikle A tipi yangınlar
için (katı) mükemmel bir söndürücüdür.
Kum: Yanıcı maddelerin oksijenle ilişkisinin kesilerek söndürülmesinde kullanılır.
Kullanma anında kumun yanıcı maddeyi tamamen örtmesi sağlanmalıdır.

Karbondioksit Gazı (CO2): Yanan maddenin üzerini kaplayan karbondioksit gazının,
yanıcı maddeyi oksijensiz bırakarak yangının söndürülmesi olayıdır. Karbondioksit gazı
genellikle çelik tüplerde, basınç altında sıvı halde tutulur. Bu gazla açık alanlarda ve hava
akımının olduğu yerlerde yangının söndürülmesi oldukça zordur.
Kuru Kimyevi Toz: Yangın söndürmede kullanılan etkin maddelerden birisi de kuru
kimyasal tozdur. Kimyasal tozlarla, cinslerine göre A.B.C. sınıfı yangınlar etkin bir şekilde
söndürülebilmektedir. Aşırı sıcaklıktan (tahta, kumaş, araba lastiği gibi maddelerde) oluşan
yangınlar, sıvıların (benzin ve türevleri) tutuşmasından çıkan yangınları ve yanıcı gazların
(havagazı-doğalgaz vb.) basınç altında çıkmasından oluşan yangınların söndürülmesinde
kullanılmaktadır.
Köpük: Köpük yanan yüzeyi tamamen kaplar. Bunun sonucu olarak da hava ile teması
keser ve ayrıca soğutma özelliğinin bulunması nedeniyle de yangın söndürücü olarak




kaynak : MEGEP | İş Güvenliği ve İşçi Sağlığı
kullanılır.

Yangın Önlemleri
Küçük bir yangın başlangıcının büyük alevlere dönüşmesini önlemek amacıyla
yapıların projelendirme aşamasından itibaren, yangından korunma şartname ve
yönetmeliklerine bağlı kalınması gerekir. Kurum, kuruluş ve iş yerlerinde yangını önleyici
tedbirler iki kısımda ele alınır:
Yapısal Bakımdan Yangından Korunma
�� Yapılarda yanmaz veya yanması güç yapı malzemeleri kullanılmalı,
�� Yangının yayılmasını önlemek amacıyla, yangın bölümleri oluşturulmalı,
�� Dumanların yayılmasını önlemek için duvardan sızmalar önlenmeli,
�� Yangına yüksek derecede dayanıklı yapı oluşturulmalı,
�� Yangının etkilerinden korunmuş kısa kaçış yolları sağlanmalı,
�� Ateşleyici ve yanıcı malzeme kaynaklarının ayrılmalı,
�� Her an çalışabilecek durumda faal yangı söndürme cihazları bulundurulmalıdır.
Organizasyon Bakımından Yangından Korunma
�� İyi bir bina idaresi,
�� Gerekli yasakların konulması,
�� Sabit tesisatın sık sık kontrolden geçirilmesi,
�� Yangınla savaş tatbikatının yapılması,
�� Acil ışıklandırma sisteminin kurulması,
�� Gereksiz yangın yükünün kaldırılması,
�� Korunma sistemi ve planının düzenli kontrolünün yapılması,
�� Düzenli bir şekilde alan tatbikatlarının yapılmasıdır.
Ev ve İş Yerlerinde Alınacak Önlemler
�� Çatlak, hatalı inşa edilmiş veya dolmuş bacalar yangın nedeni olabilir. Bacalar
devamlı temizlenmelidir,
�� Tavan arası ve bodrumlar temiz tutulmalıdır,
�� Yanıcı maddeler evinizin veya iş yerinizin uygun bir yerinde saklanmalıdır,
�� Soba, kalorifer ve mutfak ocaklarından çıkabilecek yangınlara dikkat
edilmelidir,
�� Çocukların ateşle oynamalarına engel olunmalıdır,
�� Sigara içilmemesi gereken yerlerde bu kurala uyulmalıdır,
�� Kaynak ve kesme işlemlerinde çok dikkatli olunmalıdır,
�� Elektrik donanımına ehliyetsiz kişiler el sürmemelidir,
�� LPG tüplerinin bulunduğu mutfak ve banyolar sürekli havalandırılmalıdır,
�� Yangına karşı korunmak ucuzdur. Evinizde ve iş yerinizde yangına karşı
önlemler almak sanıldığı kadar pahalı değil, tam tersine ucuzdur. Üstelik
yangına karşı korunma cihaz ve donanımları yüksek nitelikte ve sağlam olarak
üretildikleri için uzun ömürlüdür ve yıllarca hizmet verebilirler.
Yangın Kapınızı Çalarsa
1. Telaşlanmayınız,
2. Bulunduğunuz yerde yangın ihbar düğmesi varsa ona basınız,
3. İtfaiyeye telefon ediniz,
4. Yangın adresini en kısa ve doğru şekilde bildiriniz,
5. Mümkünse yangının cinsini (bina, benzin, araç vb.) bildiriniz,
6. Yangını çevrenizdekilere duyurunuz,
7. İtfaiye gelinceye kadar yangını söndürmek için elde mevcut imkânlardan
yararlanınız,
8. Yangının yayılmasını önlemek için kapı ve pencereleri kapatınız,
9. Bunları yaparken kendinizi ve başkalarını da tehlikeye atmayınız,
10. Görevlilerden başkasının yangın sahasına girmesine mani olunuz.


Uyarıcı levhalar




kaynak : MEGEP | İş Güvenliği ve İşçi Sağlığı