Olayların planlandığı akışta yürümemesi, kişilerin yaralanmaları, sakat kalmaları ve
ölmelerine sebebiyet veren olaya KAZA denilmektedir.
İş kazasının en bilinen tanımı, Sosyal Sigortalar Yasası’nda verilen tanımıdır. Bu
tanımın yapılmasındaki temel amaç hangi durumlar için para ödeneceğini belirtmektir.
Bundan ötürü, “iş”in kapsamında olmayan ve “işveren”in sorumluluk alanına girmeyen bazı
durumları da kapsayabilmektedir.
İş kazası, aşağıdaki durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya
sonradan, bedence ve ruhça arızaya uğratan olaya denir. ( SSK kanunu 11/a maddesi).

a) Sigortalının iş yerinde bulunduğu sırada,
b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla,
c) Sigortalının, işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi yüzünden asıl
işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
d) Emzikli kadın sigortalının çocuğuna süt vermesi için ayrılan zamanlarda,
e) Sigortalının işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere toplu olarak götürülüp
getirilmeleri sırasında ( servis ) oluşursa, iş kazası olarak kabul edilmektedir.
“Kaza”nın her zaman, insanda bir yaralanma ya da ölüm meydana getirmesi
gerekmez. Bu bize “kıl payı” atlatılan olayların incelenmesi için de yardımcı olur. Çünkü
bugün “kıl payı” atlatılan ya da “küçük” kazalar, daha büyük kazaların ve yaralanmaların
habercisidir. Yine her kaza bir ihmalin, kazaya yol açan etmenlerin önceden
görülememesinin sonucudur. Bu bir algılama, yaklaşım ve niyet eksikliğini vurgular ve
gelecek için kaygı vericidir.

İş kazası, bir yaralanma veya ölümle sonuçlanan, üretimle ilgili olan ve istenmeyen bir
olaydır. Böyle bir tanımlama bize iş kazalarının önlenmesi için alınabilecek önlemleri,
işletme yönetim ve üretim planının bir parçası haline getirme olanağı verir.
“İş ile onun sağlık yönü ayrılmaz” derken, “üretimin kesintisiz ve artarak
sürdürülmesi” için yapılacak çalışmalarla çalışanları korumak için alınacak önlemleri
birbiriyle karıştırıyoruz.
Hiçbir kaza önceden planlanmaz. Ancak, kazaya sebebiyet veren olaylar önlenebilir.

Bir kaza (yaralanma, zarar görme olayı) 5 temel nedenin arka arkaya dizilmesi sonucu
meydana gelir. Bunlardan biri olmadıkça bir sonraki meydana gelmez ve dizi
tamamlanmadıkça kaza ve yaralanma olmaz. Bu 5 faktöre kaza zinciri denir. Bunlar;
1. İnsanın doğal yapısı (İnsanın doğa karşısındaki zayıflığı),
2. Kişisel kusurlar,
3. Güvensiz hareket ve güvensiz şartlar,
4. Kaza olayı,
5. Yaralanma (zarar veya hasar). Kazalar birbiri ile bağlantılı olaylar zinciri sonucunda meydana gelmektedir.
Aşağıda 1999–2003 yıllarına göre
iş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu
ölüm oranları verilmiştir.



İş Kazasını Meydana Getiren Nedenler
% 79.5 “Güvensiz hareketler “
% 19,5 “Güvensiz şartlar “ dan ve
% 1 “ Nedeni bulunamayan” faktörlerden dolayı meydana gelmektedir.



kaynak : MEGEP | İş Güvenliği ve İşçi Sağlığı

GÜVENSİZ HAREKETLER
1. Sorumsuz biçimde görev verilmeden ya da uyarılara aldırmadan güvensiz
çalışmak,
2. Tehlikeli hızda çalışma ya da alet kullanma,
3. Güvenlik donanımını kullanılmaz duruma sokma,
4. Tehlikeli cihazlar kullanmak ya da donanımı güvensiz biçimde yönetmek,
5. Güvensiz yükleme, istif, karıştırma, yerleşme vb. davranışlar,
6. Güvensiz durum ya da duruşlar,
7. Hareketli ya da tehlikeli yerlerde çalışmak,
8. Şaşırmak,kızgınlık, suistimal, irkilme gibi davranışlar,
9. Güvenliği önemsememek ya da kişisel koruyucu malzemeyi kullanmamaktır.
GÜVENSİZ ŞARTLAR
1. İşyerinde kötü koruyucu yapılmış olması,
2. Koruyucunun hiç yapılmamış olması,
3. Kusurlu, pürüzlü, sivri, kaygan, eskimiş, çatlak aletler,
4. Güvensiz yapılmış makine, alet, tesis ve benzerleri,
5. Güvensiz düzen, yetersiz bakım, tıkanıklıklar, kapanmış geçitler,
6. Yetersiz aydınlatma, göz kamaştıran ışık kaynakları,
7. Güvenli iş elbisesi ya da gözlük, eldiven ve maske vermemek, yorucu yüksek
topuk ve benzeri şeyler,
8. Yetersiz havalandırma, çevre, hava kaynakları vb.
9. Güvensiz yöntemler v e mekanik, kimyevî, elektriksel, nükleer koşullar.
SONUÇ OLARAK İŞ KAZALARI:
% 2 önlenemez,
% 98 önlenebilir,
% 50 kolaylıkla önlenebilir.


Yaralanma Şiddetinin Belirlenmesi
�� Yaralanma ile sonuçlanmayan kazalar
�� Bir günden fazla dinlenmeyi gerektirmeyen yaralanmalar
�� 20 günden fazla işten kalacak tedaviyi gerektiren kazalar
�� Sürekli iş göremezlik veya ölüm ile sonuçlanan kazalar
Kazaların İş Gücüne ve Ekonomiye Etkileri
ILO’ ya göre, GSMH’ nın % 4’ü ülkelerde iş kazası ve meslek hastalıkları nedeniyle
yitirilmektedir.
İşyerlerinin ise kârının % 5 - % 15’i iş kazaları ve meslek hastalıkları nedeniyle
kayboluyor.
Ülkemizde SSK 2003 yılı verilerine göre her yıl dört milyar YTL’den fazlası iş
kazaları ve meslek hastalıkları nedeniyle yok olmaktadır.
İLO (Uluslararası Çalışma Örgütü) araştırmasına göre;
�� Her yıl dünyada 270.000.000 işçi iş kazalarında yaralanmaktadır.
�� Ülkemizde ise resmi kayıtlara göre 80.000 iş kazası olmaktadır.
�� Dünyada yılda 1.825.000 işçi iş kazalarında ölmektedir.
�� Ülkemizde ise yılda 1500 işçi iş kazalarında ölmektedir.


Ülkemiz ile ilgili verdiğimiz rakamlar SSK tarafından kayıt altına alınmış yedi milyon
çalışana ait verilerdir. Oysa çalışanın yirmi milyon kadar olduğu tahmin ediliyor.
A.Görünen ( Doğrudan ) Zararlar
Meydana gelen bir iş kazası sonucunda yaralanma, ölüm ve malzeme kaybı ile ilgili
tüm giderler, doğrudan zararları ihtiva etmektedir.
1. Makine-teçhizat hasarı,
2. Tazminat ödemeleri,
3. İlk yardım masrafları,
4. Diğer tıbbî masraflar
a. Doktor masrafları,
b. İlâç masrafları,
c. Tedavi masrafları
d. Sosyal yardım ödenekleridir.
B: Görünmeyen (Dolaylı) Zararlar
Maliyet yönüyle hesaplama zorluğu olan iş kazası sonucunda ilk anda hissedilemeyen
ancak zaman içerisinde maddî ve manevî yükümlülükler sebebiyle iş yerinde ve toplum
içinde etkisini gösteren zararlar olarak ifade edilir. Bunlar;
1. Kaybolan iş günü,
2. Kaybolan iş gücü,
3. Üretim kayıpları,
4. Toplumun uğradığı zararlardır.

Yukarda 1999–2003 yılları arasında iş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu kaybedilen iş
günleri verilmiştir.
Çeşitli Meslek Alanlarındaki Tipik İş Kazaları
En riskli sektörler metal, inşaat, kimya ve tarım olarak belirlenmiştir.
a. Elektrik-Elektronik Meslekleri
Bu meslek gruplarında görülebilen iş kazaları şöyle sıralanabilir;
1-Elektrik akımının bulunduğu sırada, iletkendeki sıyrık kısmın vücuda teması,
2-Topraklamasız aletlerde meydana gelen kısa devre sebebiyle gövdeye elektrik
akımının geçmesi,
3-Nemli yerde kısa devre sebebiyle elektrik akımının çevreye yayılması,
4-Sıcak havyanın vücuda teması,
5-Elektronik devre montajı sırasında elektrik akımına kapılması,
6-Cihazın taşınması sırasında cihazın düşmesi.
b. Mekanik Meslek Grupları
Bu meslek gruplarında görülebilen iş kazaları şöyle sıralanabilir;
1- Parçaların tornaya gevşek bağlanması,
2-Arızalı tezgâhın çalıştırılması,
3-Koruyucusuz makinede çalışılması,
4-Makine üzerinde alet unutulması,
5-Sıcak parçaların elle tutulması,
6-Makinelerde gözlüksüz çalışma,
7-Egzoz gazından zehirlenme,
8-Karasör boyama atölyesinde zehirlenmeler.

kaynak : MEGEP | İş Güvenliği ve İşçi Sağlığı

c. Kimya ve Diğer Meslek Grupları
Bu meslek gruplarında görülebilen iş kazaları şöyle sıralanabilir;
1-Asit yanıkları,
2-Gaz yanıkları,
3-Fosfor yanıkları,
4-Sindirim ve solunum yolu, kesik veya yara yoluyla etkilenme,
5-Kimyasal maddelerin elle tutulması,
6-Cam araçlarının kırılması ile meydana gelen kesikler,
7-Kimyasal madde ve çözeltilerin tadına bakma isteği.

Kaza Raporları
Hukuki problemlerin çözümü, tekrarının önlenmesi için alınması gereken tedbirler ile
yaralanmanın derecesinin tespiti için düzenlenir.
İş yerlerinde genellikle hazır, basılı olarak bulundurulur.
Aşağıda belirtilen durumlar için mutlaka kaza raporu düzenlenmelidir.
�� Hafif yaralama ile sonuçlanan kazalar,
�� Ağır yaralanma ile sonuçlanan kazalar,
�� Ölümle sonuçlanan kazalar,
�� Yaralanma meydana gelmeyen kazalar





kaynak : MEGEP | İş Güvenliği ve İşçi Sağlığı