İş planı, girişimciler tarafından hazırlanan ve yatırımcılara, kredi kuruluşlarına veya
devletin ilgili birimlerine kurulması tasarlanan işin ayrıntılarını gösteren bir plandır. İş planı,
kurulacak iş için yapılan tüm araştırmaları kapsar. İş planının hazırlanması, yeni bir işin
getirdiği risklerin azaltılmasında önemli bir rol oynar. Ayrıca, iş planları girişimcilere iş
kurma sürecinde yol gösteren bir rehberdir. Girişimcilerin sermayeleri ve işletmelerini
korumalarına yardım eder. İş kurulduktan sonra işin yürütülmesinde de yönetime rehber olur.
İş, bir fayda yaratmak için girişilen beşeri faaliyetler dizisi olarak tanımlanır.
İşletmelerde iş adı verilen ve bir amacı olan, birbirleri ile ilişkili faaliyet grupları bulunur. İş
planının amacı planı inceleyen kişilere girişimci ve iş fikri ile ilgili genel bir bilgi vermektir.
İş fikrinin ilk aşamada kısaca tanıtılması amacıyla girişimci kurmak istediği işi,
işletmenin adını, genel olarak sunulacak ürün ve hizmetleri, işletmenin kapasitesini, ilk
etapta ulaşmak istediği müşteri kitlelerini, işin kuruluşu için finansman gereksinimini, iş
gücü ve iş yeri bilgilerini bu bölümde özetler.
􀂾 İyi tasarlanmış bir iş planı:
• İş kurmada rehber olur.
• Sermayeyi kullanmada yardımcı olur.
• İşi yürütmek için yönetime rehber olur.

İş Planı Çeşitleri
Planlar aşağıdaki şekilde sınıflandırılabilir:
Süreye Göre Sınıflandırma
Planlarda süre önemlidir. 1 yıla kadar olan planlar kısa vadeli planlar, 1 ile 5 yıl arası
olanlar orta vadeli planlar. 5 yıldan daha uzun süreli olanlar uzun vadeli planlar olarak
isimlendirilir. Planlama, denetleme amacıyla da yapılır. Bu düzeyde planlama %50, %60
işlevsel konularla ilgili olarak günlük yapılır.
İşleve Göre Sınıflandırma
Tüm planlar, bir işin pazarlama, üretim, finans dağıtım gibi işlevsel alanlarına göre
yapılabilir. Bir üretim planında; üretim programlaması, sipariş, teslimat ve ham maddelerin
denenmesi, belirli çalışmalar için personel bulunması ile imal edilip satışa sunulacak ürünün
en son durumu bulunur.
Faaliyet Alanına Göre Sınıflandırma
Planda kimin ya da hangi bölümlerin yer alacağı belirtilir. Plan; sadece bir grup üretim
işçisini, tüm bölümü, birkaç bölümü ya da tüm örgütü kapsayabilir.
Büyük örgütlerde planları yürütmek için, işlem ve yöntemlerin olması gerekir. İşletme
politikası, yöneticinin yönünü belirlemesi ve hedefe ulaşmasında karar vermesini sağlar. Ona
birtakım yetkiler verir ve sorumluluk yükler.
İş Planının Hazırlanmasında Dikkat Edilecek Kurallar
İş planı, girişimcinin işi ile ilgili düşüncelerin, hedeflerin, planların yer aldığı bir
dosyadır. Bu dosya girişimcinin işini kurma ve işletmesini geliştirme dönemlerinde yol
gösterici rehberdir.
İş planı:
􀂾 Girişimcinin özelliklerini ve hedeflerini,
􀂾 Kurulacak işin temel niteliklerini, yasal yapısını, ortaklarını,
􀂾 Hedeflediği piyasanın özelliklerini,
􀂾 Müşteri kitlesine ulaşmak için uygulayacağı satış ve pazarlama çalışmalarını,
􀂾 Ürün ya da hizmetlerini üretmek için uygulayacağı süreçleri,
􀂾 Kuracağı işletmenin teknik sistemlerini,
􀂾 İşletmeyi yürütmek için gerekli idarî süreçleri ve örgütlenmeyi,
􀂾 İşletmenin tahmini ve üretim ve satış planlarını,
􀂾 İşletmenin finansal hareketlerini,
􀂾 İşletmenin finansal karlılığını gösteren bir dosyadır.


İş planı yatırımcı veya faizle finans sağlayan kişi kurum veya kuruluşlara iş tasarısı
hakkında bilgi veren dokümandır. Çalışmaya başlamadan önce yapacağınız iş planı
yaptığınız tüm araştırmaları kapsamalıdır. Beklenmeyen sorunlar veya bunların etkileri iş
planı yoluyla önlenebilir veya tehlikeleri azaltılabilir.
Bir iş planı yapılırken ana başlıklar belirlenip bunlar için ayrı dosyalar
oluşturulmalıdır. Bilgiler toplanıp incelendikçe pazar araştırması, maliyet, mali tasarılar gibi
uygun başlıklar altında dosyalar düzenlenebilir.
İş planı yazılırken temel noktalar ile ele alınan araştırmadan çabuk ve doğru sonuçlar
çıkarmak üzerinde durulmalıdır. Çok fazla sözcük ile dolu raporlar etkileyici gözükebilir.
Ancak şekilden çok planın içeriği önemlidir. Plan, hedefe yönelik ve isabetli olmalıdır.
Üretim faktörlerinden mümkün olan en yüksek düzeyde yararlanabilmek için
aralarındaki ilişkilerin bilinmesi, düzenlenmesi ve ölçülmesi gerekir. İşlerin özellikleri
üretilecek ürün veya hizmetin durumunu ortaya koyar. İşin tanımlaması yapılacak iş
hakkında bilgi verir.
İş Planının Yapısı
Bir iş planında yer alan bilgiler ayrıntılıdır. Bu plan bilginin bir dokümana tümüyle
aktarımıdır.
Bir iş planı şu bölümlerden oluşur:
􀂾 İşin tanımlanması
İş hakkında bilgi verir. İşin özelliğini satılacak ürün veya sunulacak hizmeti açıklar.
Bunlarla beraber, ürün veya hizmeti sağlamasıyla bağlantılı olarak işletmenin ne gibi rekabet
üstünlüklerine sahip olduğuna dair bir taslak oluşturur.
Bu noktayı bir örnekle açıklayacak olursak: Çorap üretmek bir iş fikridir. Yapılan
araştırma sonucunda girişimci “İtalyan markalı 4 bilgisayarlı örme makinesi ve 1 adet burun
dikme makinesi ile günde 90 düzine düz pamuklu çorap üretmek üzere, 240 m2 iş yerinde 1
usta işçi, 4 düz işçi ile ve İstanbul ihracat piyasasına fason mal üretmek üzere iş kurma”
tanımına ulaşır. Bu açıklama iş modelinin kısa bir tarifidir. Yukarıdaki ifade örnek olarak
kısa tutulmuştur. İş fikri araştırmalarının sonucunda, piyasa ve talep özellikleri, üretimin
teknik özellikleri, işletme için gerekli girdiler, yatırım ve işletme sermayesi, personel ve
örgütleme yapısı konuları ayrıntılı olarak ele alınmalıdır.
􀂾 Pazarlama planı
Pazarlama planı, ürünün (mal ve hizmet) nasıl pazarlanacağı hakkında bilgi verir.
Hedeflenen bu pazardaki eğilimler belirlenir ve müşterilerin kimler olduğu tanımlanır.
Pazarın toplam hacmi hesaplanır ve işin pazardan ne kadar pay elde etmeyi umduğu,
tüketicilerin beğenileri, satın alma alışkanlıkları üzerinde tahminler yapılır. Rakipler

incelenir, güçleri ve zayıflıkları tartışılır. İşletmenin mevcut pazar payları, müşterileri elde
etmek ve onları tutmayı başarabilmek için yapılacak çalışmalar belirlenir. Ürün, fiyat, yer ve
satış artırmaya yönelik pazarlama politikası, ayrıntılı bir şekilde ortaya konur.
􀂾 Organizasyon planı
Bu bölümde işin yapısı tartışılır. İdarî personelin özellikleri ve deneyimleri ile
ilgilenir. Personel gereksinimi ve işin özellikleri ve piyasadaki ücret düzeylerine bağlı olarak
ortaya konur. Arşiv ve belgelerin nasıl korunacağı ve bunların sorumluları seçilir. İlgili
yerlerden alınacak izin ve yapılacak işlemler ayrıntılı olarak belirlenir. Aynı zamanda
kontrolü yapılır.
􀂾 Finansman
İşe yapılan yatırımlardan nelerin amaçlandığını, ne tür malların satın alınacağını ve bu
işle ilgili tahmini ticareti ve harcamaları mali düzenlemeleri açıklar. Bu plan en önemli
bölümüdür. Çünkü yatırımcılar kredi veren kişi ve kurumlar bu bölüme özel bir önem
verirler. Kararı, bu bölümdeki bilginin geçerliliğine dayandırırlar.
Mali planda yer alması gereken bilgiler şunlardır:
• Gerekli araçların sıralanması ve her birinin maliyeti
• En az iki yıllık işin nakit (para) akışı tasarıları
• Aynı yılın tasarlanan kâr ve zarar hesapları ve bilânçosu
• Tasarlanan talep ve planlanan fiyat politikası üzerine kâr ve zarar belirtmeyen
analiz.
Girişimcinin, tasarıların uygun ve ulaşılabilir olduğu konusunda tatmin olması gerekir.
Bu nedenle mali düzenlemeler, iş planının en zor olan bölümüdür. Tasarlanan pazar
araştırması sırasında elde edilen bilgilere dayandırılır. Plan, en az iki yıl için beklenen satış
miktarına göre geliştirilecektir. Daha sonra bu tasarılar, değer biçme işlemi tamamlanıp
rekabet fiyatları oluşmaya başlayınca satış geliri haline dönüştürülmelidir.

kaynak : MEGEP | Girişimcilik

İş Planının Hazırlanması İçin Gerekli Verilerin Toplanması

Resim 4.3: Çiçek pazarlama ortamı
İş planında başlıca şu bilgiler yer alır:
İş Yerine Ait Bilgiler
�� İşin adı, sahibi ya da sahiplerinin adı
�� İş adresi ve telefon numarası
�� Binanın; büyüklüğünün, yerinin, planının, trafik durumunun ve gerekli ticaret
araçlarının tanımlanması
�� İş planının tarihi
İşe Ait Bilgiler
�� İşin ve pazarlanacak ürünün (mal ve hizmet) tanımlanması
�� İşin potansiyelinin ve neden büyüyüp başarılı olacağına inancın tartışılması
Pazarlama Stratejisi
�� Müşterilerin kimler olduğunun ve onların sürekli müşteriler durumuna getirilmesinin
nasıl planlandığının açıklanması.
�� Rakiplerin kimler olduğunun, o andaki ticarî durumlarının ve onlarla nasıl rekabet
edilebileceğinin tanımlanması (rekabet üstünlükleri).
�� Mal ya da hizmetin müşteriler tarafından kabul görmesi için ne tasarlandığı, nasıl
satılacağının tanımlanması ve tekrar satışı ile kaynaklar için ham madde, mal alım taktiklerinin belirlenmesi.

Çalışma ve Organizasyon
�� Böyle bir projeyi idare etmeye uygun kişi olunduğunu gösteren deneyim ve
özelliklerin tanımlanması.
�� Yönetim kurulunun özellikleri, deneyimlerinin tanımlanması (Maaş düzeyleri de
belirtilmelidir.).
�� Personele ne kadar ücret ödeneceğinin, yetiştirme programında neler yapılması
gerektiğinin ve nasıl denetleneceklerinin anlatılması.
�� İşin yasal yapısının belirlenmesi.
�� Gereken finans miktarı ve finans kaynaklarının belirlenmesi.
�� Kayıt ve muhasebe sisteminin ve bundan kimin sorumlu olduğunun belirlenmesi.
�� Ticaret yapmak ve iş yönetmek için ilgili makamlardan alınması gereken belge ve
izinlerin açıklanması.
Mali Düzenlemeler
�� Gerekli araçların ve bunların liste fiyatlarının tanımlanması.
�� İlk bir yıllık işlemler için nakit (para) akışının gösterilmesi (Gerekirse enflasyon için
ayarlama yapmak unutulmamalıdır).
�� Aynı dönem için tasarlanan kâr ve zarar hesaplarının ve bilançonun gösterilmesi.
�� Maliyeti karşılamak için gerekli satış düzeyini gösteren kâr ve zarar analizinin
sağlanması.
Planın en son biçimi, bu kişisel tercih olup, alışılmış uygulamalara bağımlıdır. En
sonunda, ana noktaları kapsayan kısa bir özetleme yapılabilir. İşin uygun olup olmadığına
karar verilmesini sağlayan, pazarlama planı yapmak hedeflere ulaşmayı kolaylaştırır.
Uygulanabilir İş Planı Hazırlama
Aşağıdaki örnek, Ankara’ da iş yapmayı planlayan Oktay KÜTÜK’ÜN iş planıdır.
Nakit para akışı ve hesap tasarıları işteki ilk yıl için hesaplanmıştır. Örnekte yıl sonuna kadar
fazla kâr elde edilemeyeceği gösterilmiştir. Bu durum, ticaretin yeterli kâr yapabilecek bir
düzeye gelmesinin biraz zaman alacağını gösterir ki, bu da son derece normaldir. İş planı
yapmak, hedeflere ulaşmayı kolaylaştırır.
İşin Tanımı
Adı Soyadı : Oktay KÜTÜK
Adresi : Posta caddesi 48\ 3 Ulus / ANKARA
Telefonu : 0 312…
Doğum Tarihi : 1978
Öğrenim Durumu : Ticaret Meslek lisesi Mezunu
İş Deneyimi : Muhasebe bürosunda 7 yıl

Oktay KÜTÜK, ticaret meslek lisesinin muhasebe bölümünü bitirdi. Öğrenciliği
sırasında beceri eğitimini yaptı. 7 yıldan beri muhasebe bürosunda çalıştı. Stajını
tamamlayarak alanında belirli bir seviyeye geldi. Serbest muhasebeci ve mali müşavirler
odası tarafından yapılan sınavda başarılı oldu. Bilgisayarlı muhasebe konusunda kendini
yetiştirdiği gibi bu mesleği yapabilecek seviyeye geldiğini kanıtlamak için bu iş fikrini kendi
geleceğini yönlendirmek amacı ile kullanmayı düşündü.
3568 sayılı serbest muhasebeci mali müşavirlik ve yeminli mali müşavirlik kanunu ile
düzenlenmiş muhasebe meslek dalında kendi işini yapmak istedi.
Yasal işini Ankara Ulus’ta kurmayı planladı. Büro yeri olarak üç oda, bir salondan
oluşan bir daireyi kiraladı. İş yerinde muhasebecilikle birlikte bir sigorta şirketinin
acenteliğini de yapmayı düşündü.
Büroda; muhasebe işlerinde iki, sigorta pazarlamasında üç, yardımcı hizmetlerde bir,
sekreterlik işlerinde bir personel çalıştırmayı uygun gördü. Ayrıca ticaret meslek lisesinden
iki stajyer öğrenci çalıştırmayı da planladı. Zaman içinde mükellef (müşteri) sayısını
artırmayı ve geliştirmeyi amaç edindi.
Pazarlama Planı
Ankara serbest muhasebeci ve mali müşavirler odasına kayıtlı muhasebeci sayısını ve
mükellef sayısını araştırdı ve vardığı sonuçlara göre bu işi çabuk kurmansın çok zor
olacağını göstermekteydi. Bunun temel nedeni mükelleflerin, tanınmış sicili olan
muhasebecileri tercih etmeleriydi. Tasarısı ilk yıl için 25 mükellef ile sınırlıdır. Bunların 22’
si ikinci sınıf, 3’ü birinci sınıf mükellef olacaktır.
Yeni büro açmak için sadece meslekî bilgi yeterli değildir. Kişinin girişimciliğinin
yanında, bilgi, beceri ve deneyimin yanı sıra müşteriler tarafından tercih edilmesi
gerekecektir.
Bunu sağlamak için daha önceki iş deneyimi sırasında tanıdığı piyasadaki firmalardan,
arkadaş ve akrabalarını haberdar edip müşteri bulmayı planladı. Tanıdığı firmalarla bağlantı
kurdu. Yaptığı araştırmalara göre müşterilerin % 90 ‘ı ikinci sınıf, geriye kalanı da birinci
sınıf tacirlerden oluşmaktadır. Mali projesini, ilk yıl için belirlediği 25 mükellefe göre
ayarladı.
Son yıllarda ekonomik ve sosyal yaşamda önem kazanan ve iyi gelir getireceğine
inandığı sigorta acenteliği işinde de ilk yıl için 320 sigorta poliçesi pazarlayabileceğini
tahmin ediyordu.
Organizasyon Planı
Büronun alanı 110 m2 olup perdeleri, su ve elektrik tesisatı döşenmiştir. Büroyu
kullanıma hazır duruma getirmek için gereken tek şey uygun mobilyadır

kaynak : MEGEP | Girişimcilik

Mali tasarılarına göre iş için gerekli olan sermaye 20.000 YTL’dir. Bu para; büro
mobilyası, teçhizatı ve yeterli çalışma sermayesi sağlamak için gereklidir. Gerekli parayı öz
kaynaklarından karşılamayı düşünmektedir, gerekirse kredi de çekebilecektir.
Çalışmalarını şöyle planladı:
Sabah büroya gidecek öncelikli günlük işlerini yapacaktı. Boş olduğu zamanlarda
meslekî yayınları, mevzuatlardaki yenilik ve değişiklikleri takip edecekti. Öğleden sonraları
ise sosyal sigortalar kurumu, vergi dairesi, diğer resmî ve özel kuruluşlardaki işlerini takip
edip mükellef görüşmelerini yürütecekti. Başlangıçta tüm kaynakların müşteri sayısını
artırmak için kullanılması gerektiğini ve fazla kar elde edemeyeceğinin farkındaydı.Yeni
işini kurarken ilave bir kaynak sağlamak için danışmanlık ve ara işleri de yürütecekti.





kaynak : MEGEP | Girişimcilik