Müteşebbis (girişimci), -emek, sermaye ve doğal kaynaklar olarak belirtilen- üretim
faktörlerini, başkalarının ihtiyacını karşılayacak mal ve hizmetler üretmek üzere tedarik eden
ve uygun şekilde birleştiren kimsedir. Müteşebbis, genellikle kar etme ana amacı ile hareket
eder ve riske (zarar etme tehlikesine) de katlanır.
Kendi işini kurma motivasyonuna sahip bir girişimci için başarının anahtarı
potansiyeli yüksek bir iş fikrine sahip olmasından geçer.
Girişimcilerin kendi işini kurma kararına getiren en önemli konular:
􀂾 Kendi kendinin patronu olma, başkalarından emir almadan çalışma isteği,
􀂾 Kendi geleceklerini kendilerinin şekillendirme isteği,
􀂾 Kendi işini kurmak dışında hayatını kazanma seçeneklerinin azlığı,
􀂾 Bağımsız veya esnek bir iş ortamında çalışma isteği,
􀂾 Manevi tatmin sağlama isteği,
􀂾 İş fırsatlarını değerlendirme isteği olarak düşünebilir.

Her ne sebeple olursa olsun iş kurma düşüncesinde olan girişimci iş fikrine inanmalı,
bir iş kurmak için yoğun bir zaman ve para harcamaya yetecek motivasyona sahip olmalıdır.
Emek, sabır, motivasyon, azim, inanç, güven, zaman ve en azından kendini yaşatacak ve işle
ilgili minimum harcamaları yapacak parası olmalı ya da yatırım yapacak parası olmalıdır.
Bunu da doğru zamanda ve doğru yerde kullanmalıdır.
İş fikri belirlenirken girişimci öncelikle “piyasadaki fırsatları, iş deneyimlerini,
ustalıklarını ve becerilerini “ göz önünde bulundurarak iş fikri kaynağını oluşturabilir.
Piyasada neler olduğunu izleme ve fırsatları sezebilme girişimcilerin temel
özellikleridir. Bilgi, beceri ve deneyimler dışında, girişimcilerin iş fikrine çevirdikleri
konular onların yakaladıkları fırsatlardır. Bu fırsatlar, piyasaya yeni bir ürün ya da hizmeti
sunma şansını yakalamak, güçlü ve avantajlı bir ortaklık için gerekli ilişkilere ulaşmak, diğer
rakiplerine karşı çok güçlü rekabet şansı olan ürün ya da hizmetleri temin etmek olabilir.
Türkiye’de girişimcilik yapılabilecek iş alanları konuları iki ana grupta
toplanmaktadır. Bunlar:
􀂾 Hizmet üretimi yapabilecek pazarlama ve ticaret turizm, serbest meslek iş fikirleri
• Eğitim ile ilgili iş fikirleri
• Serbest meslek iş fikirleri
• Genel hizmet ile ilgili iş fikirleri
• Turizm iş fikirleri
• Pazarlama ve ticaret ile ilgili iş fikirleri.
Bunlarda kendi içinde pek çok gruba ayrılır. Örnek: seyahat acenteciliği, çiçek
satıcılığı, beyaz eşya ticareti, bilgisayar pazarlama, kırtasiye pazarlama, reklamcılık-grafik
tasarımı, emlak büroları vb.
􀂾 Mal üretimi yapılabilecek iş fikirleri
• Tarım, hayvancılık ve gıda sanayi iş fikirleri
• Orman malları sanayi iş fikirleri
• Tekstil, hazır giyim ve deri sanayi iş fikirleri
• Petro kimya ve kimya sanayi iş fikirleri
• Plastik ve lastik sanayi iş fikirleri
• Cam sanayi ve toprak seramik iş fikirleri
• Madencilik sanayi iş fikirleri
• Elektrik, elektronik makine ve malzeme yan sanayi iş fikirleri
• Kâğıt sanayi iş fikirleri
• Demir - çelik, makine imalat ve madeni eşya iş fikirleri diye gruplanır ve bunlar da
kendi arasında pek çok iş fikrini altında saklar. Bu iş fikri konuları değişen dünya
koşullarında çeşitlilik göstermekte ve her geçen gün yeni fikirler ortaya çıkmaktadır.
Örneğin; güneş enerji sistemleri üretimi, bisiklet üretimi, kalorifer, kalorifer kazanı üretimi,
teneke kutu üretimi, metal oyuncak üretimi vb.dir.

kaynak : MEGEP | Girişimcilik

İş Fikrinin Sektörel Özellikleri
İş fikrini oluşturmuş girişimci; iş fikrinin içinde bulunduğu sektör/alt sektörleri
belirleyerek iş fikrinin en genel çerçevede hangi özelliklere sahip olduğunu ortaya
çıkaracaktır.
Girişimci iş fikrinin içinde bulunduğu sektörü ve özelliklerini belirlerken,
değerlendirme esnasında sektörel özellikler olarak; işletme sermaye gereksinimi, rekabet
yoğunluğu, girdi piyasalarında yaşanan rekabet, sektörde ulaşılan kâr düzeyleri ve rakiplerin
gücü ele alınmalıdır. Ayrıca girişimci, sektörün ülke ekonomisi içinde sahip olduğu yeri ve
büyüklüğü araştırırken, sektörün geçmişten bugüne ülkemizde ve gerekli ise diğer ülkelerde
yaşadığı gelişmeyi ele almalıdır. Son olarak sektörün gelecekte yaşaması beklenen
gelişmeleri inceler ve değerlendirmelerini yaparak kendi işi açısından bu gelişmelerin
etkisini belirler.
İş fikrinin araştırılmasında sektör/alt sektörler bazında yapılacak bu araştırmalar
girişimcinin yapacağı tüm çalışmaları bir bütünlük içinde yürütmesini ve iş fikrini
etkileyecek tüm faktörleri görmesini sağlayacaktır.
Örneğin, PVC kapı pencere elemanları üretimine girmek isteyen girişimci, sektör
olarak inşaat ve alt sektör olarak bina sektörünü araştırmalıdır. Bu sektör/alt sektörlerin sahip
olduğu belirgin özellikler arasında bina üretim türleri, sektörde müşterilerin fiyat-kalite
beklentileri, müşterilerin eğilimleri, yeni firmaların sektöre giriş yoğunluğu ve sektörün
gelişim eğilimleri ele alınmalıdır.
Kurulacak İşletmenin İlişki İçinde Olacağı Piyasalar ve Genel
Özellikleri
Sektörün özelliklerinin belirlenmesinden sonra girişimci içinde olacağı piyasaların
başlıklarını ve genel özelliklerini araştıracaktır.
İş fikirleri ile ilgili piyasa özellikleri denildiğinde ilk olarak akla gelen müşteriler ve
talepleridir. Oysa işletmeler iş hayatında aynı anda birden fazla piyasa ile etkileşim
içindedirler. Bunlar:
�� Müşteri piyasası
�� Girdi piyasası
�� İş gücü piyasası
Girişimci öncelikle iş fikrinin içinde bulunduğu sektör ve piyasaları belirlemelidir.
Bir işletmenin başarısı müşteri piyasaları tanımasına ve buralarda rekabet
edebilmesine bağlıdır.
İş fikri piyasa özellikleri araştırılırken, işletmelere girdi temin eden piyasalar ve
kuruluşlar, makine satıcıları, kredi ya da leasing kuruluşlarının uzmanları, ham madde
üreticileri ve pazarlamacılar araştırılır.
Girişimciler bu işletmelerden ve kişilerden iş alanında yaşanan gelişmeleri, rakiplerin
özelliklerini ve müşterilerin talep özelliklerini öğrenmelidirler.
Kreş işletmesinin müşteri piyasası, çalışan annelerin bulunduğu ailelerdir. Bu aileler
çocukları 0-6 yaş grubu iken kreş işletmelerinin hedef müşteri kitlesinde yer almaktadır.
Diğer yandan çocuk eğitim malzemeleri, açık alan oyun setleri satan kuruluşlar ile yemek
yapımında kullanılan her türlü malzemenin satıcıları girdi piyasalarına örnektir.
İş fikrinin bağlantıda olacağı piyasaların ve genel özelliklerinin belirlenmesi
çalışmasında aşağıdaki soruların yanıtları aranmalıdır.
�� Temel müşteri piyasaları hangi gruplardan oluşmaktadır?
�� İşletmenin girdi sağlayacağı piyasalar kapsamında, ham maddelerin sağlanacağı
piyasalar hangileridir ve özellikleri nelerdir?
�� Diğer üretim malzemelerinin sağlanacağı piyasalar hangileridir ve belirgin özellikler
nelerdir?
�� Makine-donanım ve araç gereçlerin sağlanacağı piyasalar hangileridir ve belirgin
özellikleri nelerdir?
�� İş gücünün sağlanacağı piyasasının temel özellikleri nelerdir?
Ürün Ya Da Hizmetlerin Müşteri Kitlesi ve Talebin Özellikleri
İş fikrinin bağlantıda olacağı piyasaların ve genel özelliklerinin belirlenmesinden
sonra girişimci, müşteri kitlesinin analizini yapmalıdır. Girişimci kendi işini kurduktan sonra
çeşitli talep kesimlerine ulaşmaya ve ürettiği ürün ya da hizmetleri bu gruplara sunmaya
başlayacaktır. Toplum, iş piyasası, üretim piyasası girişimciler için iş fikirlerine göre farklı
müşteri gruplarını barındırmaktadır.
Örneğin, tıbbî cihazlar üretmek ya da satmak amacıyla iş kurmak isteyen bir girişimci,
Türkiye çapında özel ya da kamu sektörlerinde yer alan her türlü sağlık kuruluşunu
potansiyel müşteri grubu içine alarak araştırma yapmalıdır. Bu kuruluşlarda, satın alma
süreçlerinin nasıl geçtiğini, kamu için ihale sürecini, özel sektör için alım, seçim, kabul
süreçlerini ve uyguladıkları ödeme planlarını belirlemelidir. Yapılan araştırmalar, ürünün ve
kurulacak işletmenin özelliklerine en uygun müşteri grupları, işletmenin hedef müşterilerini
oluşturacaktır. Bu aşamada ürünün kalitesi, rekabet gücü, fiyatı, işletmenin finansman gücü,
müşterilerine sunabileceği ödeme seçenekleri hedef müşterilerin belirlenmesinde etkili
olacaktır.
Çeşitli ürünlerin müşteri kitlelerinin özellikleri araştırılırken toplumsal verilerin
araştırılması gereklidir. Bunlar:
�� Seçilen hedef bölge için nüfus,
�� Nüfus artış hızı,
�� Göç oranları,
�� Nüfus yaş grupları dağılımı,
�� Çalışan nüfus düzeyi,
�� Çalışan nüfus içinde iş ve meslek gruplarının dağılımı,
�� Ortalama aile büyüklüğü gibi demografik verilerdir.
Diğer yandan hedef bölgenin gelir ve tüketim verileri araştırılmalıdır. Bunlar arasında
yer alan bazı veriler şunlardır:
�� Bölgenin toplam gayri safi yurt içi hasılası,
�� Gayri safi yurt içi hasılanın tarım, imalat, ticaret ve hizmet sektörlerine dağılımı,
�� Sektörlerin gelişme eğilimleri
�� Kişi başına düşen milli gelir,
�� İş ve meslek gruplarının ortalama gelir düzeyleri,
�� Kişilerin gider gruplarına yaptıkları ortalama harcama düzeyi,
Girişimcilik kişinin içinde yaşadığı topluma talep ettiği ürün ya da hizmetleri sunarak
gelir elde etmesidir. Girişimciliğin kişisel özellikleri arasında fırsatları sezmek, talepleri
başkasından önce görmek önemli bir yer tutar. İş fikirlerinin başarılı olması için toplumsal
verileri derlemek ve başarılı şekilde yorumlamak gerekir.
Örneğin, emlak vergisi izleme ve tahsilat sistemi yazılımı satan bir yazılım firmasının
bilmesi gereken bilgiler arasında, bulunduğu bölgenin belediyesinin yıllık emlak vergisi
toplama potansiyeli ile tahsil edebildiği miktar ve mevcut tahsilat sürecinin belediyeye
yaklaşık maliyeti yer almaktadır. Bu bilgiye dayalı olarak girişimci ürünün belediye için
önemini anlar ve tanıtımını daha güçlü yapar. Bu bilginin bulunması için girişimci,
belediyenin ilgili bölümünü, bölgede vergi alanına giren yapıların toplamını, vergi oranları
sürecindeki işlemleri araştırmalıdır.

kaynak : MEGEP | Girişimcilik

Müşterilerin özellikleri yanında girişimciler için araştırılması gereken önemli bir diğer
nokta talebi belirleyen faktörler ile talebin değişme eğilimleridir. Çoğu işletme sürekli
değişim gösteren talep yapıları ile karşı karşıyadır. Örneğin, kreşler yaz aylarında azalan
öğrenci sayısı ile karşı karşıyadır. Kırtasiye mağazaları okulları açılmasına yakın dönemlerde
yoğun bir taleple karşılaşırlar. Seralarda yaz aylarında ürünlere olan talep azalır ve fiyatlar
düşer. Girişimci iş fikrini araştırırken talebin ne şekilde değiştiğini araştırmalıdır.
Ürün ya da hizmetlerin hedef müşteri kitlesinin ve talebin özelliklerinin
araştırılmasında, sorulması gereken temel sorular şunlardır:
�� Ürün sunum bölgesi nedir? (şehir, bölge, Türkiye, yurt dışı)
�� Potansiyel müşteri grupları kimlerdir?(vatandaş, esnaf, sanayici, ziraatçı, vb.) ve
bunlardan hangileri ulaşılması gereken hedef müşteri kitlesi içinde yer alacaktır?
�� Müşterilerin demografik ve sosyoekonomik özellikler nelerdir? (yaş grubu, kadınerkek-
çocuk, meslek grubu, gelir grubu vb.)
�� Sunum bölgesinde ürün/hizmete olan talebi etkileyen faktörler nelerdir ve talebin
dönemsel değişme eğilimleri nasıldır?
�� Talep yapısına ve pazar hedeflerinize uygun dönemsel satış tahminleriniz nelerdir?
Ürün ve Hizmetlerin Sunumunu Yapan Diğer Firmalar ve
Rekabet Ortamı
Girişimciler rakiplerini araştırırken çalışmanın başlangıcında şu soruya cevap
vermelidirler. “Potansiyel müşteriler bugün benzer ürün ya da olan taleplerini ne şekilde
karşılamaktadır?” Bu sorunun yanıtlanması girişimcinin alternatif ürün ya da hizmetleri, hem
de aynı ürün ya da hizmeti sunan rakiplerinin belirlemesini sağlar.

Rakiplerin araştırılmasında bulunabilecek her türlü bilgi değerlidir. Rakiplerin
izlenmesi güçlü ve zayıf yönlerinin değerlendirilmesi girişimci için sadece iş kurma
öncesinde değil, iş hayatının tüm aşamalarında zorunlu bir araştırmadır. Aşağıda
girişimcilerin piyasadaki rakiplerini araştırırken göz önünde bulundurmaları gereken temel
nitelikler sıralanmıştır.
�� Ürün kapasitesi,
�� Ortalama kapasite kullanım oranları,
�� Üretim maliyetleri, satış fiyatları,
�� Kullandıkları dağıtım kanalları ve teslimat özellikleri,
�� Satış sonrası servis hizmetleri,
�� Pazar payları, pazarda en başarılı oldukları müşteri grupları,
�� Üretim ve işletmecilik sistemlerinde kalite anlayışları,
�� İşletme sermayesi güçleri,
�� Stok tutma güçleri,
�� Yerleşim yeri özellikleri, bu konuların araştırılması hangi nitelikleri ile güçlü veya
zayıf olduğunu belirlemektedir.
Rakipler araştırılırken girişimcilerin önemle bilmeleri gereken nokta, ürün ve
hizmetlerin somut tanımlarının ötesinde, müşterilerin ürünleri hangi özellikleri ile algıladığı
ve ürünlerden ne faydalar sağladığının önemli olduğudur. Örneğin giyim sektöründe marka
alışkanlığı kendine özgü bir müşteri kitlesini getirmektedir. Marka özelliğine sahip bir
rakibin özelliklerini kalite ve fiyatla analiz etmeye çalışan bir girişimci rekabette çok başarılı
olmayacaktır. Rekabet ortamını araştırırken ele alınması gereken diğer bir konu iş fikirlerinin
piyasaya ne sıklıkta girdiğini araştırmaktır.
Rekabet, genel anlamda yarışma anlamında kullanılan bir terimdir. Özellikle
girişimcinin kendi bölgesinde ya da benzer merkezlerde aynı iş fikri kapsamında son
döneklerde açılan yeni işyerlerinin ne düzeyde olduğunu bilmesi, piyasadaki rekabetin
gelişimini tahmin etmesi açısından gereklidir.
Ürün ve hizmetlerin sunumunu yapan diğer firmalar ve rekabet ortamı araştırılırken
aşağıdaki sorulara cevap verilmesi gerekmektedir.
�� Hedef müşteri grupları girişimci tarafından sunulması planlanan ürün ya da
hizmetleri bugün ne şekilde temin etmektedirler?
�� Ürün ya da hizmetin piyasadaki mevcut durumu nedir? Sunum bölgesinde veya yurt
içinde üretim düzeyi nedir? İthal edilen bir ürün ise ithalat düzeyi nedir?
�� Sunum bölgesinde benzer ürün ve hizmeti sunanlar kimlerdir ve belirgin özellikleri
nelerdir?
�� Rakip firmaların güçlü ve zayıf yönleri nelerdir?
�� Piyasada mevcut firmalar ürün ya da hizmetleri sunarken hangi fiyatla, hangi
dağıtım kanallar ile ve hangi promosyon ve tanıtım araçlarını kullanarak müşterilere
ulaşmaktadır?
�� Son dönemlerde piyasaya yeni girişlerin yoğunluğu nedir?
Ürün ve Hizmetlerin Hedef Müşterilere Sunumunda
Vurgulanacak Temel Özellikler

İş kurma sürecinin hazırlık çalışmalarının bu noktasında girişimci hedef pazarını,
müşteri kitlesini ve talebin özelliklerini analiz etmiş ve öğrenmiş olacaktır. Bu bölümde elde
edilen bilgiler, iş planının özellikle pazara ulaşmaya yönelik strateji ve planların
geliştirilmesi aşamasında temel verileri oluşturacaktır.
Bu bölümde ürün ya da hizmetlerin temel özellikleri tanımlanmalıdır. Bu tanımlamada
ürünlerin, tüketim malı, ham madde, ara mamul, nihai ürün, üretim elemanları (makineekipman,
araç gereçler) gruplamasındaki yerini, hizmet gruplarından hangisinde yer aldığını
belirlemelidir. Daha sonra işletmenin temel yapısı ve çalışma şekli kısaca ifade edilir.
Özellikle belirtilmesi gereken, işletmenin ürünü hangi ana süreçler sonucunda ortaya
çıkacağı ve müşterilere sunacağıdır.
Bu aşamada gereken bir diğer çalışma, piyasada mevcut ürün ya da hizmetlerin
özelliklerinin incelenmesi sonucunda girişimcinin kendi ürünü ya da hizmetinin müşteriler
tarafından tercih edilmesi için hangi özelliklere sahip olması gerektiğine karar vererek
müşterilere ne sağlayacağını detaylı olarak tanımlamasıdır. Bu çalışmada varılan sonuçlar
girişimcinin ürün ya da hizmetlerini tanıtırken neleri vurgulaması gerektiğini gösterecektir.
Bunlara ek olarak girişimci piyasa şartlarını araştırma aşamasında ürün ya da
hizmetlerini yukarıda detaylı olarak analiz ettiği özellikleri ile tanıtırken, iş planı
çalışmasında hazırlayacağı pazarlama planı içinde gerekli tanıtım ve promosyon için ne tür
araçların kullanacağını, bunların özelliklerini ve maliyetlerini araştırmalıdır. Örneğin radyo,
gazete ilanları, broşür vb. tanıtım araçları, tanıtım sunuş ve toplantıları bunlar arasında
sayılabilir.
Ürün ve hizmetlerin hedef müşterilere sunumunda vurgulanması gereken temel
özelliklerinin tanımlanması için girişimci şu soruların yanıtlarını araştırır:
�� Sunulacak ürün ya da hizmetlerin detaylı olarak tanımları nelerdir?
�� Ürün ve hizmetlerin piyasadaki rakiplerinden farkları nelerdir?
�� Müşteriler bu ürün ve hizmetlerden hangi faydaları sağlayacaklardır?
�� Piyasadaki tanıtım amacıyla kullanılacak araçların kullanım şartları ve özellikleri
nelerdir?

kaynak : MEGEP | Girişimcilik