Mimikte Anlatım - Mimik İle Anlatım
Önceki derslerimizde mimik; his ve düşüncelerimizin etkisi ile yüzümüzde beliren
kımıldanışlar ve hareketlerdir, vücutta his ve düşüncelerin etkisi ile meydana gelen
hareketler ise vücut jestidir, demiştik.

Bir yüz hareketini, bir jesti ,bir tavrı uygulamak için makine gibi hareket ederek duygu
ve düşüncelerin belirtisi elbette ki ortaya çıkarılamaz .O halde söz söylerken onlara ait
hareketleri, işaretleri öğrenmelisin.Ve bunları kullanırken ölçüyü daima göz önünde
bulundurmalısınız ki amaca erişmiş olasınız. Zira, bu sanatın başlangıcında olanlar da
vücutlarını, yüzlerini, ellerini, kollarını, parmaklarını, kullanırlarsa da yerli yerinde olmayan
bu hareketler anlatımı bozar.O halde önce jestleri sıralayalım:
Heyecan jesti:
Gözler bir an kapanıp açılır, göz kapakları aşağıya iner, baş hafif sallanır.Vücut
ürperir, titrer, sonra heyecanın verdiği yorgunluktan gevşer.
Vücudun ağrıyan bir yeri tutulur, parmaklar gerilir, büzülür, sonra da rahatlığın
verdiği gevşeme ile yüz çizgileri genişler .
Aksiyon jesti:
Tutmak, taşımak, eldeki bir şeyi atmak, fırlatmak.Herhangi bir alışma, bir güç
harcama ,yemek yemek, yatmak, gidip gelmek, bütün hareketler.
Taklit jesti:
Bir ihtiyar gibi başını titretmek, su olmadan yüzme hareketi yapmak gibi…
Duygu jesti:
Derin bir sevgiyi anlatırken dini tasvirlerde olduğu gibi, kaşlar kalkar , gözler büyür,
ağız hafifçe açılır, dudak kenarları biraz yukarı kıvrılır.Bütün çizgilerde bir tatlı okşayış,
bütün yüzde saf, temiz bir parlaklık görülür. Sinirlenme anında ,kaşlar çatılır, kaş araların da
derin bir çizgi belirir, burun delikleri açılır, gözlerde sanki şimşek çakar ,dudaklar aralanır,
alt dişler üst dişlerden önce görülür, bütün yüzde hayvani bir görünüş vardır.
İşaret jesti:
Baş, kol ve gözler işaret edilen şeye doğru döner.Başın veya gözlerin bir yöne
çevrilmesi aynı zamanda düşünceyi anlatan bir jesttir.
Yukarıda kısaca açıkladığımız ve söz söyleyen için son derece gerekli olan jestlerden
işaret ve duygu jestlerini inceleyelim.
İşaret jestleri fazla çeşitli değildir ve sade hareketlerdir.

Yer ve durum belirtmek üzere yapılan jestler
Bazen yalnız gözlerle işaret etmek yeter.Bunun için göz bebekleri gerçek veya hayali
olan şeye veya kişiye doğru döner.Bu arada baş kalkar, iner, döner.Çoğunlukla işaret
parmağı da uzatılır.Kol mesafenin uzunluğuna göre gerilir.
Uzanmış ve birbirlerinden ayrılmış iki kol iki uzak noktayı ve geniş mesafeyi gösterir.
Kollar, dirsekler dışarı gelecek şekilde kıvrılmış olduğu halde vücuttan git gide
ayrılırsa birbirinden uzaklaşan şeyleri gösterir.
Boyut belirten jestler:
Çok küçük bir şeyi anlatmak için işaret parmağının ucu üzerine aynı elin baş parmağı
ile dokunulur.
Çok büyük bir şeyi anlatmak için ise iki kol, yukarı kaldırılarak birbirinden
uzarlaştırırlar.
Avuç içleri birbirine yaklaştırılarak darlık, uzaklaştırarak genişlik anlatılır.
Eller gözlerle beraber yukarı doğru kaldırılırsa yükseklik, avuçlar ve bakışlar yere
doğru yönlendirilirse derinlik belirtilir.
Şekil belirten jestler:
Avuç içi yatay yere dönük olursa düz olan şeyi anlatır. Yuvarlak şekil belirtmek için
iki el birden bir yuvarlık çizer. Dolambaçlı, eğri büğrü şeyleri anlatmak için elin hareketleri
eğri büğrü çizgiler.
Hareket belirten jestler:
Avuç aşağı dönük ve hafifçe çukurlaştırılmış olarak yukarı aşağı kısa kısa hareketler
yapılırsa ağırlığı belirtir.
Avuç aşağı dönük olarak el, göğüs hizasından dışarı doğru hızlı hızlı sallanırsa
çabukluğu belirtir.
Sayı belirten jestler:
Tek olarak gösterilen işaret parmağı bir, işaret ve orta parmak iki, buna yüzük
parmağını da ekleyerek üç sayısı gösterilir.
Açık elin parmakları diğer elin işaret parmağı ile kapatılarak da sayı anlatılır
.
Burada genel olarak kullanılan jestlerden söz edilmektedir. Toplumdaki çeşitli
insanlara göre jestler değişmektedir. Bu sebeple her oyuncunun derin bir gözleme ihtiyacı
vardır.
Duygu jestleri :
Benliğimizde meydana gelen çeşitli düşünce ve duygular yüzümüzde, vücudumuzda
değişik belirtilerle mimiğe yardımcı olurlar. Böylece yüzün ve vücudun diğer kısımlarındaki
duygulara paralel olarak meydana gelen el, kol, vücut hareketleriyle anlatım kuvvet
kazanmış olur.
Vücudumuzun bütün kısımlarında ortaya çıkan ve duygularımızı anlatan belli başlı
jestleri inceleyelim.
Gözler:
Gözler yarı kapalı olursa kötülük ve küçümseme, göz kapakları indirilirse saygı
,utanma anlatılır.Gözlerin iri iri açılması şaşkınlık, hiddet , hayret ,dehşet belirtisidir.
Kaşlar:
Kaşlar çatılmışsa derin düşünceyi, sertliği sağlam bir iradeyi belirtir. Kaşların
başlangıç kısımlarının yukarı doğru kalkıp uç kısımlarının aşağı inmesi ıstırap anlatımıdır.
Ağız:
Dudakların yarı açık duruşu hayret ve sevinci, çok açılması şaşkınlığı anlatır. Dudak
kenarlarının aşağıya inmesi üzüntüyü, dudakların büzülerek önce doğru uzaması susmayı
somurtmayı belirtir.Alt çenenin biraz önce çıkması gaddarlığı, dişlerin birbirine vurması
çılgın bir hiddeti anlatır.

kaynak : MEGEP | Diksiyon 2

Baş:
Başın öne doğru duruşu merak ve gaddarlığı; geriye çekilmesi saygısızlık, korku, yana
doğru hafifçe eğilmesi kayıtsızlık, acıma; öne eğilmesi utanç ve korku belirtir.Başı yukarıdan
aşağı sallamak doğrulama, önden arkaya kaldırmak ikna etmek anlamına gelir.
Kollar:
Kolların herhangi biri “gel!” veya “git!” emri vermek üzere öne doğru hızla hareket
ettirilir. Yer göstermek üzere gösterilen yara doğru bükülür.Şiddetli hayranlık duygularının
belirtmesinde kolların biri veya her ikisi birden yukarı doğru kaldırılır. Cesaret kırıcı bir
durum karşısında ümitsizce yanlara bırakılır. Bekleyiş ve meydan okuyuşta kollar önde
kavuşturulur.
Eller:
Avuç içi yüreğin üzerine bastırılarak sevgi ve heyecan anlatılır. Avuç içi göğsün
ortasına bastırılırsa inanmak, iman etmek duygularını belirtir. Avuç içinin dışarı doğru
çevrilerek itilmesi tiksinme, iğrenme belirtir. Bu arada baş da biraz geriye doğru bükülür.
Avuçların birini diğeri üzerinde ovalama neşe, sevinç belirtisidir.
Parmaklar:
El jestlerinde özellikle işaret parmağı çok önemli bir rol oynar.İşaret parmağı kol ile
beraber öne doğru uzatılırsa işaret veya koğma anlamı verir.İşaret parmağı bükülerek göğse
doğru çekilerse yaklaşmayı ,çağırmayı ;yine işaret parmağı düz olarak ağza yaklaştırılırsa
susturmaya çalışmayı belirtir.Orta parmak başparmağa çarpılarak şaklatırsa sabırsızlık bütün
parmaklar kapatılırsa kuvvet ve azim, yumruk gösterilirse tehdit anlatılır.Parmaklar
bükülmüş olarak işaret parmağı baş parmağa sürtülürse para işareti yapılmış olur.Eller
birleştirerek parmaklar birbiri içine geçilirse yalvarma anlamına verir.
Bacaklar:
Bacakların duruşu da çok önemlidir. Bacaklardan birinin diğerinden ayrılmış olarak
önde durması kuvvet ataklık ve şiddetli duyguları anlatır. Ayakların aynı hizada birbirleriyle
aynı durması rahatlık, kaygısızlık, meydan okuma veya durgunluk belirtir. Bacak bacak
üstüne atılmış olarak otururken bir bacağın sık sık sallanması sabırsızlık sinirlilik belirtisidir.
Vücut:
Vücudun büzülmesi, sırtın kamburlaşması kolların gövdeye yapıştırılması yılgınlık ve
utanma belirtisidir. Bunun aksi hayranlık, zafer anlatır.İğrenmede vücut geriye doğru ;istek ,
merak , ataklıkta ileriye doğru gider.Yana veya geriye doğru uzanarak oturmak ahlak
zayıflığını ve fizik yetersizliğini anlatır.Vücudun öne doğru eğilmesi saygı belirtisidir.Sahne
sanatçısının mümkün olduğu kadar aşağıya doğru ve uzun zaman eğilerek seyircileri
selamlamasında derin bir saygı anlamı vardır .

Jestin ruhu:
Jest konusunda yaptığımız incelemeler onu nitelemiye yetmez.Çünkü pet çok defa
tekrar ettiğimiz gibi duyguların tam olarak belirtilmesi için nasıl en canlı ve uygun kelimeleri
araştırıyorsak bu duygularla ilgili jestlerin de canlı ,açık ve belirli olması gereklidir.Şu halde
jestin bir çeşit ruhu olmalıdır.
Kalıplaşmış el, kol, yüz, vücut hareketlerine jest denemez. Kendi üzerinizde
çalışmalar yaparak ve başkalarının el, kol, yüz, vücut hareketlerini inceleyerek sanatınızda
işinize yarayacak gerçeklere ulaşabilirsiniz.
Örneğin; bir elin gerilmesi cimriliği anlatabildiği gibi, gözlerdeki pırıltılı çeşitli
dereceleri de başka duyguları anlatır.Heyecanlı, taşkın anlarda gözlerdeki parlaklık sanki
alevlenir.
Şiddetli bir sevgi kucaklaşmasıyla bir dostluk kucaklaşması birbirinden çabucak ayırt
edilebilir.
Bu örneklerle de anlatılmak istendiği gibi, jest ve mimik duygulara paralel olarak
değişikliğe uğrar. Duyguların ağırlığına veya şiddetine göre jestler de ağır veya çabuk olur.
Hatta bir kimsenin jest, mimik ve tavırlarına bakarak onun toplumdaki yerini, karakterini,
alışkanlıklarını, düşünce düzeyini, görgüsünü tahmin etmek mümkündür.

kaynak : MEGEP | Diksiyon 2