Enerji ve Çevre İlişkisi

Enerji kullanımının, özellikle günümüz yaşantısında vazgeçilmez yararlarının yanısıra,
enerji üretim ve çevrim tesisleri ile boru hatları, yüksek voltajlı iletim hatları gibi
transportasyon modlarına çevre sorunları nedeniyle giderek büyüyen kamuoyu tepkisi söz
konusudur.
Gerek enerji akışı, gerekse enerji üretimi, dönüşümü ve tüketimi, iklim dengesini,
arazi kullanımını, su kullanımını, önemli ölçüde etkilemektedir. Enerji üretimi ve tüketimi
sırasında ortaya çıkan atıklar da çevreyi etkilemektedir.
Enerji ile ilgili çalışmaların, iklim üzerindeki etkisi, iklimin teknolojik müdahalelerle
bozulması ve tekrar eski haline gelmemesi yönünde etkiye neden olmaktadır. Enerji
tüketiminin, iklime etkileri konusunda şu ilgi çekici örnek konuya daha iyi açıklık
getirecektir: Petrol, kömür, odun gibi yakıtların yanması sonucu atmosfere bırakılan CO2
miktarı her 23 yılda iki misli olmaktadır.
Enerji akış, üretim, dönüşüm ve tüketim alanlarında arazi kullanım şekli, diğer çevre
unsurlarını da etkilemektedir. Bulundukları çevrede toprak kalitesinin düşmesine, tozların
oluşmasına, manzara ve bitki örtüsü değişmelerine neden olmaktadırlar. Enerji
çalışmalarının yapıldığı arazilerde tarihi eserler, doğal güzellikler yok olabilmektedir.
Örneğin hidroelektrik santralleri için yapılan barajlar nedeniyle birçok doğal güzellikler,
tarihi eserler yok olmuştur. Tarım arazileri ve şehirler sular altında kalmıştır.
Enerji akış, üretim, dönüşüm ve tüketim alanlarında su kullanım şeklide çevreyi
etkilemektedir. Üretimde kullanılan su çeşitli zararlı maddeleri içerisinde taşımaktadır. Bu
zararlı maddeler toprağa boşaltıldıklarında toprak kalitesine zarar vermektedirler. Su
yataklarına boşaltılan atık sular ise su yataklarına zarar vermektedirler. Suyun hidroelektrik
santrallerde kullanılması için yapılan barajlar tarımsal arazilerin sulamasında
kullanılmaktadır. Arazinin verimini artırmaktadır. Bu barajlar su taşkınlarını da engelleyerek
verimli toprak erozyonunu etkilemektedir.

Resim 6.5: Elektrik üretiminde ve tarımsal arazi sulamasında kullanılan barajlar
Enerji akış, üretim, dönüşüm ve tüketim alanlarında oluşan katı, sıvı, gaz emisyonları
(atıklar) çevre için tehlikelidir. Bu atıkların geri dönüşümü mümkün olmadığı için gazlar
havayı kirletir, daha sonraki süreçte asit yağışlarıyla toprağı ve suyu kirletirler. Sıvı ve katı
atıklar toprağı ve suyu kirletmektedir. Atıklar bulundukları çevrede toprak kalitesine, su
yataklarında yaşayan canlılara ve insan sağlığına zarar verirler. Hava kirliliğine neden olan
gazlar insanlarda solunum yolları hastalıkları başta olmak üzere birçok ağır hastalıklara
neden olular.