Toprak Kirliliğinin Nedenleri
Toprak, ana materyal adını verdiğimiz kayaçların, organik atıkların uzun bir süreç
içinde birçok fiziksel, kimyasal ve biyolojik olay ve etkenlerle parçalanıp ayrışması sonucu
ortaya çıkan ve dinamikleri devam eden doğal bir varlıktır. Topraklar, insan, bitki ve birçok
hayvanın üzerinde durdukları, insanların yaşamlarını devam ettirebilecekleri tek yer yerdir.
Buna karşılık yeryüzünün sadece ¼’ü karalarla kaplı olup bu alanların dağlık, çöl,
çoraklık vb birçok doğal kısıtlılık nedeniyle çok az bir miktarı tarımsal üretime başka bir
deyişle insanların kullanımına uygundur. Bu gün toprak alanları, bir yandan kentleşme ve
altyapı (endüstriyel yapılar, yollar, havaalanları vb) alanları olarak kullanılarak daralırken
diğer yandan kirlilik gibi çok ciddi bir çevre sorunu tehdidi altındadır. Her şeyden önce
toprak kirliliğini incelerken toprakların alan olarak arttırılamadığı ve toprakların yerine
konması mümkün olmayan kaynaklar olduğu hiçbir zaman akıldan uzak tutulmamalıdır.
Yine kirlenmiş bir toprağın pratik olarak temizlenmesinin mümkün olmadığı bu alanların
terk edilmekten öteye bir şey yapılamayacağı unutulmamalıdır. Çevrenin diğer unsurlarından
su ve hava kirliliğinde ise kirliliğin ortadan kaldırılması çok daha kolay ve mümkündür.



Toprak kirliliği, bilindiği gibi temizlenmesi en zor, bazen de hiç mümkün olmayan
tehlikeli bir ortam teşkil eder.


Bilinçsizce yapılan ilaçlama ve gübreleme, kaliteli ve birinci sınıf toprakların yerleşim
ve endüstri için kullanıma açılması, toprak kirliliğini hızlandırmıştır. Toprak kirliliğine
sanayi, tarım, erozyon, konutlar ve yerleşim birimleri kaynaklık etmektedir. Başlıca toprak

kirliliğinin nedenleri şunlardır:
* Kimyasal gübre ve tarım ilacı uygulamaları toprağın zamanla niteliklerini
kaybetmesine yol açmaktadır. Toprak yapısını bilmeden bilinçsizce yapılan
kimyasal gübrelerle gübreleme, bitkisel verimin düşmesinden başka, ileride
toprak yapısının değişmesine de yol açabilir.
* Belediyelerce şehir çöplerinin verimli tarım arazilerinde depolanması, sanayi bölgelerindeki kimyasal katı ve sıvı atıkların toprağa bırakılması ve maden
atıklarının toprak üzerinde bırakılması ile radyoaktif atıkların toprağa
verilmesi sonucunda ağır metaller toprağa karışabilmektedir. Özellikle kurşun,
kadminyum, krom, nikel, cıva ve çinko belli başlı ağır metaller olup, toprağın
doğal karakterini değiştirebilmekte ve mikroorganizmaları etkilemektedir.
* Egzoz gazları, ozon, karbonmonoksit, kükürtdioksit, kurşun ve kadmiyum vs.
gibi zehirli maddeler havaya yayılmakta ve solunum yolu ile büyük bir kısmı
canlılar tarafından alınmaktadır. Geriye kalanı ise, rüzgarlar ile uzak mesafelere
taşınmakta ve yağışlarla yere inerek, toprak ve suları kirletmektedir.
* Sanayi atıklarının ve evsel atıkların karıştığı sularla sulanmış topraklar ise,
kimyasal kirliliklerle karşı karşıya kalırlar.
* Sanayi atık suları, fazla miktarda iz elementleri ve özellikle canlılar için toksit
maddeleri fazla içerdiklerinden toprak canlıları üzerinde olumsuz etkide
bulunurlar. Kanalizasyon sularının pH değerleri ve tuz içerikleri de toprak
canlılarının gelişmesine olumsuz yönde etki yapar.
* Kanalizasyon suyunun ve arıtma çamurunun bazı problemlere neden olacağı
gözden uzak tutulmamalıdır. Toprakta pH değerinin, iz elementlerin ve bitkiye
toksit olan maddelerin yükselmesi söz konusudur. Kanalizasyon suyu ve arıtma
çamuru tarımda kullanılmasının toprağa zarar verebileceği gözden uzak
tutulmamalıdır.
* Bunların dışında kanalizasyon sularında daima artan oranlarda bulunan ve
arıtma çamuru kuru maddesinin % 2'sine varabilen deterjanlar toprağa zararlı
etkide bulunabilir.
* Erozyonla çok miktarda tarıma elverişli toprak kaybı söz konusudur. Verimli
toprağın yok olmasından dolayı tarımsal üretimdeki düşüş, kalite bozulması,
besin zincirindeki eksikliklerin yanı sıra erozyonla taşınan topraklar, denizlerde
ve akarsularda bulanıklık oluşturarak su içi ekolojik dengeyi etkilemektedir.

kaynak : MEGEP | Çevre Koruma