Su Kirliliğinin Nedenleri
Tarımsal Faaliyetlerin Neden Olduğu Kirlilik

Tarım alanlarında kullanılan pestisid (tarım ilaçları) ve herbisitler (zararlı otlarla
mücadele ilaçları), suda doğal olarak güç parçalanan bileşiklerdir. Bu tür bileşiklerin bir kısmı, canlı bünyelerde yukarıda ağır metaller için anlatılanlara benzer şekilde birikme ve toksit etkilere neden olurlar. Diğer bir kısım ise, canlı bünyede mutajen ve kanserojen etkiler yaparlar. Yoğun tarım yapılan arazilerde kullanılan tarım araçları genellikle çok dayanıklı olduklarından ayrışmaları yıllarca sürebilir. Bunlar, hem toprak kirlenmesine, hem de su kaynaklarının kirlenmesine neden olmaktadır. Bir başka kirlenme tipi de erozyondur. Erozyonla çok miktarda tarıma elverişli toprak kaybı söz konusudur. Verimli toprağın yok olmasından dolayı tarımsal üretimdeki düşüş,
kalite bozulması, besin zincirindeki eksikliklerin yanı sıra erozyonla taşınan topraklar, denizlerde ve akarsularda bulanıklık oluşturarak su içi ekolojik dengeyi etkilemektedir. Arazinin iyi ağaçlandırılmaması, orman yangınları, ormanların kaçak olarak kesilerek tarım alanı haline getirilmesi erozyona sebep olmakta, bu da su kirliliğini oluşturmaktadır.
Sanayi Faaliyetlerinin Neden Olduğu Kirlilik
Bilindiği gibi dünyada su tüketiminde, önemli bir unsur da endüstriyel sulardır ve
memleketler teknolojik olarak geliştikçe endüstriler için su gereksinimi artmaktadır.
Her endüstriyel proses (üretim), doğal su sistemine zararlı olabilecek atıklar verir.
Sanayide kullanılarak atılan sular kullanım yerlerine göre değişik kalitelerde olacağından bunları taşıdıkları kirletici tür ve yüklerine göre başlıca üç grupta toplayabiliriz:

* Üretim İşlemleri Atıkları: Her endüstrinin kendine özgü atık suyu vardır.
Üretim esasında oluşan atık sular, proses atık sular olarak nitelendirir. Proses
atık suları çeşitli hammaddeleri, ara madde atıkları ve mamul madde atıkları
içerir. Proses suları, anorganik ve organik atık maddeleri içermektedir.
* Soğutma Suları: Bu sular temiz olup sadece yüzeysel suların sıcaklığını
yükseltir. Sıcaklığın yükselmesi ile iki problem ortaya çıkar.
* Oksijenin sudaki çözünürlüğü azalır.
* Sıcaklığın yükselmesi, biyolojik faaliyeti hızlandırarak atık suda oksijen
azalmasına neden olur.
* İşyeri ve Çalışanların Temizliği ve Sıhhi Kullanımla İlgili Atıklar: Bu
suların %10’u döşeme yıkamalarından ve musluklardan, %90’ı banyo ve
tuvaletlerden gelir.

Resim 3.3: Sanayi atıklarının boşaltıldığı dere yatağı

Çeşitli kimyasal maddeler ihtiva eden endüstri atık suları yüzeysel sular üzerinde olumsuz etkiler yapmaktadır. Dolayısıyla bu suların kendi kendilerini biyolojik olarak arıtmaları da mümkün olmamaktadır

kaynak : MEGEP | Çevre Koruma

Yerleşim Yerlerindeki Atıkların Neden Olduğu Kirlilik
İnsan yaşamıyla ilgili (antropojenik) kaynaklardan kanalizasyon sistemine verilen suların toplamına atık sular denir. Bunlar, bir yerleşim biriminin birçok pisliklerinin bir araya geldiği son derece kirli sulardır. İçlerinde, suda çözünen asitlerin bazıları yanı sıra suda çözünmeyen katılar, sıvılar, süspansiyon, emülsiyon ve ayrıca çok çeşitli zararlı ve zararsız bakteriler bulunur. Böyle sular, eskiden kanalizasyon sistemiyle yakından geçen bir nehre
veya yakında bulunan bir göle verilirdi. Zamanında atık suların çok büyük bir kısmı arıtma işlemine tabi tutulur.
Önemli bir kısmı insan atıklarından mutfak suyu, sebze ve yiyecek artıklarından
meydana gelir. Bu atık su, taze olduğu zaman bulanık gri veya sarı renklidir. Belli bir kokuya sahiptir. Kendisini teşkil eden maddelerin oksijen sarf edici özelliklerinden dolayı çok az oksijen içerirler. Bazen suda oksijen hiç bulunmayabilir. Az eğimli kanallarda veya uzun süren akışlarda bir çürüme belirtisi baş göstererek rengi kararır, çürütme olur ve H2S gazı meydana gelir. Çürütme ise, atık suyun biyolojik yolla arıtılmasını imkansız kılar.
Evsel atık sularda, bakteriler ve bilhassa insan ve hayvan bağırsaklarından gelen ve çok miktarda rastlanan normal zamanda zararsız olan kolibakterilerde de bulunur. Bilolojik olarak arıtma tesislerinde hastalık yapan mikroplar zararsız hale getirilmesine rağmen tamamen ortadan kaldırılmamaktadır.

Atık Sular ve Arıtmaları
Şehir atık sularının göl, nehir, deniz gibi bir kaynağa verilmeden önce arıtılması
gerekir. Arıtma başlıca 3 kademede yapılır. Ancak her arıtma 3 kademeli olmayabilir. Birinci kademede, atık sulardaki katı parçacıklar (organik ve inorganik) ayrılır ve atık sular, biyokimyasal oksijen ihtiyacı daha az olan bir su haline getirilir. Böylece bir arıtmaya daha çok fiziksel arıtma denir.
İkinci kademede, atık suların biyolojik oksijen ihtiyacı daha da düşürülür, yani atık sular organik maddelerden büyük oranda arttırılır. Ancak, süspansiyon ve emülsiyon halindeki maddelerle, suda çözünen maddeler ortamda kalır. Bu kademe arıtmasına daha çok biyolojik temizleme denir.
Üçüncü kademede ise, atık sularda süspansiyon halinde bile parçacık kalmadığı gibi suda çözünen organik ve inorganik maddelerin de hemen hepsi ayrılır. Böyle sular, tekrar şehir su şebekesine verilebilir.

+ Biyolojik
+ Kimyasal
+ Fiziksel
Üçüncü kademe arıtmasına ileri arıtma denir.


Resim 3.4: Evsel atıkların denize boşaltılmasıyla oluşan deniz kıyı kirlenmesi

kaynak : MEGEP | Çevre Koruma