Kontroller görsel arabirimin ikinci önemli elemanlarıdır. Bu grafiksel araçlar –form
kontrolleri olarak da adlandırılır– uygulamanın işlevselliğini arttırır. Araçlar Visual Studio
ToolBox’ından eklenir. Butonlar ve metin kutuları gibi kontroller, kullanıcıdan bazı bilgileri
alıp gerekli yerlere taşır. Diğer kontroller daha karmaşık uygulamalardan oluşan projeler için
kullanılmaktadır. Komponentler de kontrollere benzer. Aralarındaki temel fark, kontroller
görsel bir sunum sağlarken Komponentler bunu yapamaz.

Kontrollerle Çalışmak

Visual Studio, uygulamanızı geliştirmek için size önceden belirlenmiş çeşitli
kontroller sunar. Kontroller formlarda kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Mesela, buton
kontrolünü ele alalım. Butonlar form üzerine yerleştirilir ve kendisi için yazılan olaya
(ekrana mesaj verme gibi) göre işlevini gerçekleştirir. Butona tıkladığınız zaman Event
Handler (Olay Yönlendirici) devreye girerek “click” olayına cevap verir ve ilgili kodu
çalıştırır. Etiket (Label) ve resim kutusu (PictureBox) kontrolleri esasında kullanıcıya bilgi
gösterir. Diğer kontrollerden metin kutusu (TextBox) ve liste kutusu (ListBox) nun 2 görevi
vardır. Bunlar, hem bilgi gösterir hem de kullanıcının bilgi girişi yapmasına izin verir.
Kontroller tasarım ekranında iken eklenebilir. Tasarım ekranı size formun grafiksel
durumu sunduğu gibi, çalışma zamanında (RunTime) formun nasıl görüneceğini de gösterir.
ToolBox, Fare yardımıyla kontrolleri seçmenizi ve tasarım ekranına getirilmesini sağlar.
Uygulamanıza eklediğiniz kontroller kodlarla ilişkilendirilmiştir. Kontrolleri Fare yardımıyla
formun istediğiniz bir alanına sürükleyip bırakabilirsiniz. Yine Fare yardımıyla çoğu
kontrolü istenen ölçüde boyutlandırabilirsiniz.

Uygulamaya Kontrol Eklemek

 ToolBox’tan eklemek istediğini kontrolü seçiniz.

 Kontrolün form üzerinde olmasını istediğiniz alana tıklayın ve farenin sol
tuşunu basılı tutup istediğiniz boyuta geldiği an bırakınız.
Başka bir yöntem olarak da şunu yapabilirsiniz. ToolBox’taki kontrole çift
tıklayın. Bu şekilde kontrol, varsayılan boyutta formun üzerine yerleşir.

 Fare ile kontrolün boyutlandırmasını istediğiniz gibi yapınız. Bu arada kontrolü
yön tuşları yardımıyla hareket ettirebilirsiniz.


Resim 2.1: Uygulamaya yeni bir kontrol ekleme

Properties (Özellikler) penceresi, form üzerinde bulunan kontrollerden hangisi seçili
ise onunla ilgili bilgileri görmenizi ve düzenlemenizi sağlar.

Kontrolün Özelliklerini Değiştirme

 Kontrole sağ tık yapınız ve özellikleri seçiniz. Aynı zamanda kontrolü seçtikten
sonra F4’e basarak da aynı işlemi yapabilirsiniz.

 Özellikler (Properties) penceresinden uygun değerleri seçiniz.



Resim 2.2: Kontrollerin özelliklerini değiştirme

Birden Çok Kontrolün Özelliklerini Değiştirme

 Özelliğini değiştirmek istediğiniz kontrolleri Fare yardımıyla seçiniz. Alternatif
olarak, kontrol tuşunu basılı tutup fare ile tıklarsanız birden fazla kontrolü
seçebilirsiniz.

 Seçimi yaptıktan sonra, properties penceresinden gerekli ayarları yapabilirsiniz.

Komponentler de ToolBox’da yer alır. Daha önce de bahsedildiği gibi komponentlerin
kontrollerden tek farkı görsel olmayışlarıdır. Mesela “Timer” komponenti belirli zaman
aralığında istenen olayı gerçekleştirir. Görsel olmadığı için design (tasarım) ekranında
görünmez. Bu elemanlar, formun alt kenarına yakın bir yerde, Komponent Bölmesi
(Component Tray) adı verilen bir alanda tutulur. Komponentler de kontroller gibi seçildikten
sonra, özellikler penceresinden gerekli ayarları yapılabilir.


Resim 2.3: Kontrol ve Komponentlerin form üzerine yerleşimi

Kontrollerin Sekme Sırasını (Tab Order) Ayarlamak

Uygulamanız kullanıcılar tarafından çalıştırıldığında, bir kontrolden diğerine hızlı
geçiş yapabilmek için Sekme (Tab) tuşunu kullanabilir. Sekme sırasını ayarlamak, ilgili
kontrolü odaklamak (focus) veya merkeze almak anlamına gelir. Sekme sırası, özellikler
penceresindeki TabIndex öğesiyle ayarlanır. Sıralamayı ayarlamak için buradaki değer
değiştirilir. TabIndex değeri düşük olan kontroller her zaman öncelikli olarak odaklanır ve
değer arttıkça diğer kontroller odaklanır.


Resim 2.4: TabIndex değerini ayarlamak

Yukarıdaki resimde bulunan kontrollerden, soyadı etiketinin yanındaki metin
kutusunun TabIndex’i en düşük değerli seçilmiştir. Bu yüzden program çalıştırıldığı anda
kürsör önce TabIndex değeri küçük olan kontrole odaklanmıştır. Sekme tuşuna basıldığında
verilen TabIndex değerlerine göre, sırasıyla diğer kontrollere odaklanma gerçekleştirilir.

Bazı kontrollerin focus (odaklanma) olayı olmadığı için TabIndex özelliği de mevcut
değildir.

Kapsayıcı Kontroller (Container Control)

Bazı kontroller kendi içlerinde diğer kontrolleri de barındırabilir. Kapsayıcı kontroller
içinde Panel, GroupBox ve TabControlleri bulunur. Bu kontrolleri kullanarak, mantıksal bir
düzen içinde bulunan kontrolleri bir arada tutabilirsiniz. Mesela, birbiriyle ilişkili birden çok
RadioButton kontrolünü GroupBox kontrolü içine alabilirsiniz. GroupBox kontrolünü
kullanarak kontrol içinde yer alan kontrolleri programlayabilirsiniz.
Kapsayıcı kontrolün özelliğini değiştirdiğiniz zaman, bu kontrol içinde yer alan diğer
kontroller de etkilenir. Örneğin, GroupBox’ın Enabled özelliğini False yaparsanız, diğer
kontroller de disable olmuş olur. Benzer şekilde, kullanıcı arabirimi ile alakalı BackColor,
ForeColor, Visible gibi özellikleri değiştirdiğinizde, kapsayıcı kontrolün de özellikleri
değişir. Bu kullanıcı arabiriminizi kolayca uyumlu bir hale sokar.

Görsel elemanları içinde barındıran bir kapsayıcı kontrolün özelliklerini
değiştirdiğinizde, içindeki diğer kontroller de etkilenir ama siz manuel (elle) olarak
da bu kontrolleri değiştirebilirsiniz.


Resim 2.5: GroupBox uygulaması

Üstteki resimde görüldüğü gibi 2 adet CheckBox ve 2 adet buton GroupBox’ın içine yerleştirilmiştir. Siz burada GroupBox’ı seçip özelikler penceresinden ForeColor seçeneği değiştirirseniz (mesela rengi kırmız seçerseniz) GroupBox içindeki tüm kontrollerin ön plan renginin kırmızı olduğunu görürsünüz. Fakat
burada ön plan renginin kırmızı olmasını istemediğiniz bir kontrol varsa, onu elle
kendiniz değiştirebilirsiniz.

Kaynak : MEGEP | Nesne Tabanlı Programlama 2

__________________
Beni Sevmek İçin Programlanma Devrelerini Yakarım !